سناریوهای پیش رو بحران سوریه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مربی دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین (ع)، تهران، ایران

2 استادیار و عضو هیئت‌علمی دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران.

چکیده

بحران سوریه از بحران‌های ژئوپلیتیکی در منطقۀ ژئواستراتژیک غرب آسیا است که توسط کشورهای منطقه و غربی با سوءاستفاده از موج بیداری اسلامی، تحت عنوان بهار عربی از مارس 2011 (اسفند 1389) با حمایت از نیروهای معارض داخلی و تندرو سلفی و گسیل آن‌ها به کشور سوریه، به وجود آمد؛ اقدامی که به آوارگی میلیون‌ها سوری، ویرانی زیرساخت‏های سوریه و پیامدهای منطقه‌ای و جهانی شده است. باملاحظه روند کنونی بحران و پیشران‌های مرتبط با آینده مطلوب (ممکن و محتمل) سناریوهای گوناگونی برای این بحران ترسیم می‌شود. در این تحقیق با بهره‏گیری از روش تحلیلی- تبیینی و با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای، اسنادی و آرشیوهای موجود، به تصویرسازی از این سناریوها پرداخته شد که با نتایج احتمالی برای مواجهه با آینده‌های ممکن تصویرسازی شده است. این تحقیق و پژوهش انجام‌شده نشان می‌دهد که هرچند انتخابات ریاست جمهوری سوریه با مشروعیت افزایی به‌نظام حاکم بر سوریه، زمینه‏های افزایش قدرت، مقاومت و مقبولیت آن نظام را در برابر گروه‏های معارض در سطح داخلی فراهم کرد اما ماهیت سیال بحران سوریه در معرض تأثیرپذیری از عوامل ژئوپلیتیکی منطقه‌ای و جهانی نیز هست و مجموعه عناصر سطوح سه‌گانه (محلی، منطقه‌ای و بین‌المللی) نیز بر سرنوشت این بحران در آینده تأثیر به سزایی دارند.

کلیدواژه‌ها


  •  

    الف- منابع فارسی

    • لوئیزا دیمارکو، 1392. جهنم واقعی، جنگ شهری از استالینگراد تا عراق، ترجمه: سیّدعلی موسوی، انتشارات نسل روشن.
    • آجرلو، حسین، (1390)، تحولات سوریه ریشه‌ها و چشم‌اندازها»، فصلنامه مطالعات خاورمیانه، سال هجدهم، شماره سوم.
    • اسدالهی، مسعود (1391)، فاز سوم بحران، ماهنامه سیاسی تحلیلی همشهری دیپلماتیک، شماره 6، خرداد.
    • امیدی، علی و فاطمه رضایی (1390)، عثمانی گری جدید در سیاست خارجی ترکیه: شاخص‌ها و پیامدها آن در غرب آسیا، فصلنامه روابط خارجی، سال سوم، شماره سوم.
    • برزگر، کیهان، (1392)، تحولات عربی، ایران و خاورمیانه، چاپ اول، تهران: مرکز پژوهش‌های علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه.
    • جونید خان، (1391)، امپراطوری در مقابل ایران و سوریه: جنگ جهانی جدید برای نظم نوین جهانی؟ علوم سیاسی، سیاحت غرب، شماره 108
    • حافظ نیا، محمدرضا، (1379)، «تعریفی نو از ژئوپلیتیک»، مجله تحقیقات جغرافیایی، شماره ۵۸ و ۵۹.
    • د. الیاس، جبرائیل، الجبور، (المحافظات السوریة)، اصدار الهیئة العامة للبدیات والمدن، عام ۲۰۰۷ للمیلاد.
    • شامی، یحیی، (۱۹۹۳)، موسوعة المدن العربیة والاسلامیة، دارالفکر العربی، بیروت.
    • علیزاده، عزیز‎؛ وحیدی مطلق، وحید و دیگران (١٣٨٧) سناریو نگاری یا برنامه‌ریزی بر پایه سناریوها. تهران: موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی. فصل چهارم – بخش اول.
    • لاری، رحیم، (1391)، نقش طوایف و مذاهب در تحولات 18 ماهه سوریه، ماهنامه سیاسی تحلیلی بیداری اسلامی، سال اول، شماره 2، شهریور.
    • لیندگرن، ماتس و یاندهولد، هانس (١٣٨۶)، تدوین سناریو: پیوند بین آینده و راهبرد، ترجمه عزیز تاتاری. تهران: مرکز آینده‌پژوهی علوم و فناوری دفاعی.
    • لبیب، عبدالساتر (۱۹۹۰)، «قِصَة الحَضَاراة»، دارالمشرق، بیروت.
    • کریستین ساینس مونیتور، (2012)، گروه‌های پنج‌گانه دخیل در رویدادهای، 10 ژوئن - ساعت 02:16
    • کتاب سبز سوریه، (1387)، انتشارات وزارت امور خارجه؛ تهران.
    • متقی، ابراهیم، (1390)، نقش و راهبرد آمریکا در گسترش نافرمانی مدنی در سوریه، فصلنامه رهنامه سیاست‌گذاری، سال سوم، شماره 11.
    • مرادیان، محسن، (1385)، برآورد استراتژیک ترکیه سرزمینی-دفاعی- اقتصادی –اجتماعی، تهران: موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر.
    • میشل، ریچارد، (1378)، تاریخ جمعیت اخوان‌المسلمین از آغاز تا امروز، ترجمه: هادی خسروشاهی، تهران: انتشارات وزارت امور خارجه.
    • نجات، سید علی؛ جعفری ولدانی، اصغر (1392)، بررسی جایگاه و نقش جمهوری اسلامی ایران در بحران سوریه، فصلنامه پژوهش‌های سیاسی، زمستان 1392، سال سوم، شماره
    • تابناک، (1391)، شورشیان مسلح سوریه، تاریخ انتشار: ۲۱ خرداد، ساعت ۱۲:30 - کد خبر: ۲۵۰۲۰۳.
    • یزید، صایغ (2012)، ائتلاف ملی سوریه، اندیشکده کارنگی، آگوست.

    ب – منابع انگلیسی

    • Syria Gate - Ebla by: Carol Miller
    • Amos yadlin, five years Back and five years forward: israel's strategic Environment in 2011- 2015 and policy Recommendations for 2016- 2020available at: www.inss.org.il/uploadImages/systemFiles/ Strategic%20Survey% 202015-2016_Yadlin.pdf
    • Accredited Adoption Agency Amarna
    • Aaron David Miller, “Why Syria’s Rebels Can’t Have it All”, Foreign Policy, August 1, 2012, http://www. foreignpolicy. com/articles/2012/08/01/
    • Amos yadlin, five years Back and five years forward: israel's strategic Environment in 2011- 2015 and policy Recommendations for 2016- 2020available at: http://www.inss.org.il/uploadImages/systemFiles/ Strategic%20Survey% 202015-2016_Yadlin.pdf

    ب – منابع اینترنتی

    • https://www.aparat.com/result/
    • A Wary Easter Weekend for Christians in Syria, The New York Times
    • Creative Commons Attribution/Share-Alike
    • http://hananegroup.blogfa.com/post-1.aspx
    • Jordi Tejel, “Syria,s Kurds: Troubled Past, Uncertain Future, Carnegi Middle East Center”, October 16,2012.
    • (http://fa.cmess.ir/View/tabid/127/ArticleId/1654/.aspx)
    • http://www.military.ir/forums/topic/
    • http://lahzehakhar.blogfa.com/post-2.aspx
    • http://lahzehnama.ir/fa/news/14679/
    • http://www.tabnak.ir/fa/news/264655/
    • http://www.diplomatie.gouv.fr/fr/IMG/pdf/III_-_Protmand_modifie_mandat.pdf
    • http://www.irna.ir/fa/NewsPrint.aspx?ID=80410749
    • http://fa.cmess.ir/View/tabid/127/ArticleId/1654/.aspx
    • http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13930201000930
    • http://arc.irib.ir/papers/item/87006-2014?tmpl=component&print=1
    • http://iran-newspaper.com/Newspaper/MobileBlock?NewspaperBlockID=80477
    • http://www.ghatreh.com/news/nn30954311/
    • http://www.alquds.co.uk/?p=240870
    • http://rfsmediaoffice.com/2015/06/16/14072/#.VZEmOVKxW8l
    • iranbriefing.net/?p=17424
    • http://www.al-akhbar.com/node/253811
    • http://hournews.me/news-55113.htm
    • http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13930512001178
    • http://www.pana.ir/Pages/Printable-News-225085.aspx
    • Mari -Where History Began Before History
    • Mari, Syria
    • James. P (2012), the real reason to intervene in syria, Foreign policy (FP), June 4, 2012.
    • Rose implies this when he writes that “neoclassical realists occupy a middle ground between pure structural theorists and constructivists.” Rose, “Neoclassical Realism and Theories of Foreign Policy,” 152.
    • Syria Gate - Ebla by: Carol Miller
    • Syria funeral hit with teargas, protesters wounded: report". AFP. 19 March 2011. Archived from the original on 2013-10-13. Retrieved 19 March 2011.
    • Ternin, Dmiitri (2010), Russias policy in the Middle East: prospects for con sensus and conficlict with the united states", century foundation, wbsite: www.tcf.org
    • llhan Tanir, CMEC, 2013