فرهنگ، نبرد نوینی در عملیات روانی و قدرت نرم دشمن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری تخصصی الکترونیک، مرکز مطالعات و تحقیقات، منطقه پدافند هوایی شمال غرب، تبریز، ایران

چکیده

از فرهنگ در قاموس و عرف سیاست بین‌الملل به‌عنوان قدرت نرم یاد می‌شود؛ چراکه قدرت نرم، توانایی شکل‌دهی به ترجیحات دیگران است و جنس آن از نوع اقناع است. به‌نحوی‌که امروزه این قرائت از قدرت در مقابل قدرت سخت (قدرت نظامی و تسلیحاتی) که توأم با اجبار و خشونت است به کار می‌رود. اخیراً عرصه روابط بین‌الملل، به شدت، تحت تأثیر عوامل فرهنگی و هویتی قرار دارد. ازاین‌رو، کسب وجهه و اعتبار بین‌المللی و نفوذ در افکار عمومی و به عبارتی، دسترسی به قدرت نرم، از جمله اهداف مهم و در عین حال، تصریح نشده دیپلماسی کشورها در حوزه‌ی سیاست بین‌الملل است که این مهم، به تناسب موقعیت، جایگاه، امکانات، فرصت‌ها و ظرفیت‌های فرهنگی هر کشور به شیوه‌ها و مکانیسم‌های مختلف تعقیب می‌گردد. از سویی، قدرت‌یابی و کسب و تولید قدرت در دنیای جدید در مقایسه باگذشته از الگوهای متفاوتی پیروی می‌کند و به نوعی، متغیرهای جدیدی را جهت تولید و اعمال قدرت و نیز تحلیل مسائل بین‌المللی، وارد حوزه روابط بین‌الملل نموده است. ازاین‌رو، این مقاله در صدد بررسی جایگاه و نقش قدرت فرهنگی در سیاست خارجی کشورها و تأثیر آن بر روند تحولات جهانی، به ویژه پس از حادثه یازده سپتامبر است.

کلیدواژه‌ها


  • الف- منابع فارسی

    • توحیدفام، محمد. فرهنگ در عصر جهانی شدن، چالش‌ها و فرصت‌ها. تهران: نشر روزنه، ۱۳۸۲ ص ۴۵.
    • تاجیک، محمدرضا. جنبش دانشجویی و سیاست فرهنگی، ماهنامه آیین، ش ۱۰، دی ماه ۸۶، ص ۴۴.
    • بشیریه، حسین. نظریه‌های فرهنگ در قرن بیستم. تهران: نشر طلوع، ۱۳۷۹.
    • گی‌روشه، کنش اجتماعی، ترجمه هما زنجانی. مشهد: نشر دانشگاه فردوسی، ۱۳۶۷ ص ۱۲۰.
    • نای، جوزف. کاربرد قدرت نرم، ترجمه سید رضا میرطاهر تهران: نشر قومس، ۱۳۸۲ ص ۱۰.
    • شیلر، هربرت. وسایل ارتباطی جمعی و امپراتوری امریکا، ترجمه احمد عابدینی. تهران: نشر سروش، ص ۱۳۷۷ ص ۱۰۰.
    • نای، جوزف. نقش قدرت در جامعه و روابط بین‌الملل. ترجمه علی اصغر کاظمی. تهران: نشر قومس، ۱۳۶۹ ص ۱۳۸.
    • مشفق، محمدعلی. قدرت نرم، روزنامه اعتماد ملی، ۳۰/۱۰/۸۶، ص ۴.
    • نقیب‌زاده، احمد. تأثیر فرهنگ ملی بر رفتار سیاسی ایرانیان. تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران، ۱۳۸۲.
    • تراسبی، دیوید. اقتصاد و فرهنگ، ترجمه کاظم فرهادی. تهران: نشر نی، ۱۳۸۲ ص ۱۷۲.
    • قوام، عبدالعلی. فرهنگ بخش فراموش شده و عنصر ذاتی نظریه روابط بین‌الملل. مجله سیاست خارجی، سال ۱۹، تابستان ۱۳۸۴، ص ۲۹۱.
    • قوام، عبدالعلی. روابط بین‌الملل نظریه‌ها و رویکردها. تهران: انتشارات سمت، ۱۳۸۴ ص ۱۲۳.
    • هینه‌بوش، زیموند. روابط بین‌المللی کشورهای خاورمیانه. ترجمه عسگر قهرمان‌پور، فصلنامه مطالعات راهبردی، سال هشتم، ش ۳، ۱۳۸۴، ص ۶۳۸.
    • بیلیس، جان و اسمیت، استیو. جهانی شدن سیاست: روابط بین­الملل در عصر نوین، ترجمه ابوالقاسم راه چمنی و دیگران، تهران: مؤسسه فرهنگی ابرار معاصر، ۱۳۸۳، ج ۲.
    • سجادپور، سیدکاظم. ایران، ۱۱ سپتامبر: چارچوبی مفهومی برای درک سیاست خارجی. مجله سیاست خارجی، زمستان ۸۱.
    • ونت، الکساندر. نظریه اجتماعی سیاست بین‌الملل. ترجمه حمیرا مشیرزاده. تهران: انتشارات وزارت امور خارجه، ۱۳۸۴ ص ۴۶۸ ـ ۲۴۸.
    • کاظمی، سید علی‌اصغر. دیپلماسی نوین در عصر دگرگونی روابط بین‌الملل، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۷۰ ص ۲۳.
    • راست، بروست و استار، هاروی. سیاست جهانی محدودیت‌ها و فرصت‌های انتخاب، ترجمه علی امیدی. تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی، ۱۳۸۱ ص ۲۰۹.
    • میلز، سی‌رایت. نخبگان قدرت، ترجمه بنیاد فرهنگی پژوهشی غرب شناسی. تهران: انتشارات فرهنگ مکتوب، ۱۳۸۳ ص ۲۱۹.

    ب – منابع انگلیسی

    • Thompson, R. Ellis and A. Vildarski cultural theory (Boulder: westview. 1990) p.5-1.
    • Samuel Huntington, the erison of American Dational interest foreign Aff/air septamber/ octobere 1997 p.18-19.
    • AleXander wendt, SOCIAL theory of international politics, Cambridge 1999 p.35.
    • Gabriel Almond and Sidney verba, the civil culture Revisited (Boston: little Browny and co 1980) p.35.