https://www.qjws.ir/ فصلنامه مطالعات جنگ fa daily 1 Fri, 22 May 2026 00:00:00 +0330 Fri, 22 May 2026 00:00:00 +0330 https://www.qjws.ir/article_737036.html هدف: تحولات سریع در عرصه فناوری‌های نظامی و ظهور الگوی جنگ ترکیبی، ضرورت بازتعریف مفهوم آمادگی رزمی در سطح سامانه‌های پدافند هوایی را آشکار ساخته است. پژوهش حاضر باهدف ارائه چارچوبی علمی و بومی برای ارتقاء آمادگی رزمی سامانه‌های سلاح و دیدبانی گردان‌های پدافند هوایی نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران در شرایط جنگ ترکیبی انجام‌شده است.روش‌شناسی: این مطالعه از نوع کاربردی و با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد آمیخته اجرا گردید. در بخش کیفی، داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۱۳ نفر از خبرگان و فرماندهان پدافند هوایی گردآوری و با تکنیک تحلیل محتوا کدگذاری شد. در بخش کمی، پرسشنامه‌ای مشتمل بر ۶۳ گویه بین ۱۲۰ نفر از فرماندهان گردان‌ها و آتشبارها توزیع و با نرم‌افزار SPSS تحلیل شد.یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که ارتقاء آمادگی رزمی از طریق هم‌افزایی سه بُعد اصلی شامل بعد فنی–تجهیزاتی (به‌روزرسانی سامانه‌ها، تاب‌آوری فنی، ارتباط شبکه‌ای)، بعد انسانی–آموزشی (مهارت و تمرین ترکیبی پرسنل، آمادگی روانی) و بعد سازمانی–فرماندهی (تصمیم‌گیری سریع، هماهنگی بین دامنه‌ای و یکپارچگی C4ISR) تحقق می‌یابد. نتایج آزمون‌های آماری (خی‌دو و ضریب توافقی) حاکی از وجود رابطه معنادار و مثبت بین این ابعاد و ارتقاء آمادگی رزمی با سطح اطمینان ۹۵% بود.نتیجه‌گیری: بر اساس نتایج، مدل مفهومی پژوهش می‌تواند به‌عنوان الگویی عملی برای بهبود آموزش، نوسازی تجهیزات و ارتقاء کارآمدی فرماندهی در یگان‌های پدافند هوایی مورداستفاده قرار گیرد. https://www.qjws.ir/article_737864.html با ورود گروه‌های تکفیری-تارشگری با حمایت کشورهای خارجی و درنتیجه وقوع جنگ داخلی از سال 2011 کشور سوریه که منجر به اشغال بخشی از خاک این کشور شد، جمهوری اسلامی ایران با حمایت همه‌جانبه و مستشاری وارد این مناقشه شد. با توجه به اهمیت بحران مذکور و لزوم کمک ارتش به نیروهای سپاه قدس، یگان‌های ترابری نیروی هوایی ارتش نخستین واحدهایی بودند که با انجام عملیات ترابری هوایی در سطوح تحرک راهبردی، عملیاتی و تاکتیکی حضور درخشانی داشتند. هواپیماهای ث-130 با انجام مأموریت‌‌هایی مانند ارسال تجهیزات و اقلام آمادی برای مردم محاصره‌شده از طریق هوا در ارتفاع بالای 18000پا، پشتیبانی هوایی لجستیکی منطقه عملیات با قابلیت حمل و تخلیه سریع نفرات و تجهیزات و تبدیل کاربری سریع به آمبولانس جهت تخلیه مجروحین و شهدا ؛ نقش بسزایی را ایفا نمودند. هدف اصلی تحقیق " تبیین عملکرد هواپیماهای ترابری ث-130 نهاجا در جنگ داخلی کشور سوریه طی سال‌های 1394 الی 1397" است. جامعه آماری از بین فرماندهان، مدیران و کارکنان پروازی هواپیمای ث-130 نهاجا که در مأموریت کشور سوریه حضور داشته‌اند؛ انتخاب شده است. روش تحقیق، توصیفی-تاریخی با رویکرد تحلیل اطلاعات کمی کیفی )آمیخته( می‌باشد. داده‌های اطلاعاتی به روش‌های میدانی و کتابخانه‌ای و با ابزارهای مصاحبه، پرسشنامه جمع‌آوری و با استفاده از آمارهای توصیفی و استنباطی مورد تجزیه و تحلیل قرارگرفته است. یافته‌های پژوهش موید عملکرد عملیات بارریزی هوایی، عملیات پشتیبانی هوایی لجستیکی و عملیات آمبولانس هوایی هواپیماهای ث-130 در جنگ داخلی سوریه است، تا این مهم به دست فراموشی سپرده نشده و نسل آینده بتواند از تجربیات حاصله بهره ببرد. https://www.qjws.ir/article_740764.html هدف: این پژوهش با‌هدف طراحی الگوی مقابله با ترومای روان‌شناختی جنگ ۱۲ روزه در دانشگاه افسری امام علی (ع) به‌منظور تجربه تروما به عنوان پدیده‌ای چندبعدی صورت‌پذیرفت.روش: ازنظر هدف کاربردی و ازنظر ماهیت توصیفی از نوع اکتشافی است. جامعۀ آماری پژوهش حاضر را خبرگان، اساتید و فرماندهان دانشگاه افسری امام علی (ع) در دوره جنگ 12روزه تشکیل داده‌ بودند. برای گردآوری داده‌ها علاوه بر بررسی متون و اسناد از مصاحبه نیمه‌ساختاریافته استفاده شد. جهت احصاء ابعاد و مؤلفه‌ها با استفاده از روش تحلیل مضمون با 16 نفر از خبرگان و متخصصان حوزه‌های روانشناسی، علوم تربیتی و جامعه شناسان تا رسیدن به اشباع نظری به‌صورت نمونه‌گیری هدف‌مند مصاحبه صورت پذیرفت. این مؤلفه‌ها در قالب الگوی مقابله با ترومای روان‌شناختی جنگ ۱۲ روزه تدوین شد. به‌منظور تحلیل اطلاعات گردآوری‌شده حاصل از داده‌های مصاحبه‌ از روش کدگذاری برگرفته از تحلیل مضمون استفاده شد. جهت تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از منطق تحلیل کیفی و مقوله‌بندی اطلاعات از نرم‌افزار مکس کیودا استفاده شد.یافته‌ها: نشان داد الگوی استخراج‌شده شامل هفت بعد اصلی، بیست مؤلفه محوری و ۱۴۲ کد باز است. مهم‌ترین ابعاد شناسایی‌شده عبارت بودند از تجربه زیسته، اختلالات خلقی و اضطرابی، راهبردهای فردی و جمعی، راهبردهای تکلیف‌مدار، مقابله متمرکز و موانع و کاستی‌ها. نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد که در محیط‌های نظامی بخش قابل توجهی از تروما نه صرفا در اثر مواجهه مستقیم با میدان نبرد، بلکه در نتیجه جنگ شناختی، انتشار گسترده اطلاعات و تهدیدهای رسانه‌ای ایجاد می‌شود و راهبردهای تکلیف‌مدار، حمایت سازمانی و مقابله معنوی نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش آثار روان‌شناختی آن دارند. https://www.qjws.ir/article_740766.html هدف: شناسایی و تبیین آسیب‌های رفتاری اجرای امر به معروف و نهی از منکر در منازل سازمانی ارتش جمهوری اسلامی ایران با رویکرد روان‌شناختی-اجتماعی و ارائه راهکارهایی برای ارتقای اثربخشی اجرای این فریضتین است.روش‌شناسی: این پژوهش کاربردی با رویکرد آمیخته اکتشافی متوالی و روش توصیفی-تحلیلی است. در مرحله کیفی، داده‌ها پس از گرداوری از طریق مطالعه اسناد و مدارک و انجام مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با خبرگان، با تکنیک تحلیل مضمون تحلیل و ابعاد و مولفه‌های آسیب‌های رفتاری استخراج و در قالب پرسشنامه محقق‌ساخته عملیاتی شد. در مرحله کمی، پرسشنامه در میان نمونه آماری توزیع و داده‌های حاصل با استفاده از شاخص‌های آمار توصیفی اولویت‌بندی شد.یافته‌ها: مهم‌ترین آسیب‌های شناسایی‌شده که بیشترین نقش را در کاهش اثربخشی اجرای این فریضه دارند، در دو بعد اصلی «آمران» و «مخاطبان» قابل طبقه‌بندی است: در بعد آمران، ضعف در اقناع‌سازی مخاطبان، برخوردهای سلیقه‌ای، ضعف مهارت‌ها و دانش اجرایی و در بعد مخاطبان انتقادناپذیری، روحیه لجاجت، عدم تمایل به پذیرش تذکر و ضعف باورهای دینینتیجه‌گیری: آسیب‌های رفتاری اجرای امر به معروف و نهی از منکر حاصل تعامل دوسویه میان رفتار آمران و واکنش‌های مخاطبان است. بر این اساس، ارتقای دانش و مهارت‌های ارتباطی و اقناعی آمران، تقویت آگاهی و باورهای دینی مخاطبان و بهره‌گیری از شیوه‌های علمی و تعاملی در انتقال پیام، می‌تواند نقش مؤثری در کاهش آسیب‌های رفتاری و افزایش اثربخشی اجرای این فریضتین در منازل سازمانی ارتش جمهوری اسلامی ایران داشته باشد. https://www.qjws.ir/article_737865.html اولویت‌بندی مؤلفه‌های پدافند غیرعامل در مکان‌گزینی مراکز آموزشی نظامی از مهترین اقدامات لازم جهت مکان گزینی است که در این پژوهش با استفاده از دلفی فازی صورت پذیرد .نوع تحقیق‌کاربردی محسوب می‌شود. روش پژوهش: پژوهش از منظر هدف کاربردی و از منظر نوع توصیفی -تحلیلی است، رویکرد پژوهش ترکیبی یا تحلیل آمیخته است. نتایج پژوهش موید ان است که . اختفاء و استتار نیز به دلیل توپوگرافی مسطح و تراکم ساختمانی، چالش‌برانگیز ارزیابی است. موقعیت فعلی مرکز ۰۱ با بیش از ۸۵% شاخص‌های پدافند غیرعامل ناسازگار بوده و جابجایی به مکانی با پوشش طبیعی، استحکامات مقاوم و پراکندگی می‌تواند آسیب‌پذیری را تا ۷۰٪ کاهش دهد. اولویت‌های اصلی به ترتیب: مکان‌یابی مناسب، مقاوم‌سازی و پراکندگی، پوشش، اختفاء و استتار هستند. جابجایی مرکز نه تنها الزام قانونی، بلکه ضرورت راهبردی است.مؤلفه‌های پدافند غیرعامل در قالب پرسش‌نامه محقق ساخت تدوین شد که روایی آن به تایید استادان راهنما و مشاور رسید و پایایی آن با آلفای کرونباخ با عدد 85 % محاسبه گردید، که از نظر آماری قابل قبول است. داده‌ها با استفاده از مدل تحلیل اهمیت-عملکرد (IPA) و آزمون فریدمن اولویت‌بندی شدند. جامعه خبرگی شامل ۱۲ نفر از فرماندهان، کارشناسان و متخصصان حوزه مکان‌گزینی و نمونه کلی شامل ۳۰ خبره نظامی به روش هدفمند قضاوتی انتخاب شد. ابزار جمع‌آوری داده‌ها پرسشنامه دلفی با ۹ شاخص بود. https://www.qjws.ir/article_740765.html هدف: در عصر حاضر ﺑﺮای ﭘﺬﻳﺮش وﻗﻮع ﺟﻨﮓﻫﺎی آﻳﻨﺪه بایستی سطح آمادگی در طرح‌ریزی ارتقاء یابد. برآورد عملیاتی ابزاری است که به وسیله آن فرمانده، نتیجه مطلوبی را تجسم کرده و راهکار مناسب را اخذ می‌کند. یکی از برآوردهای اثرگذار مقایسه آتش توپخانه طرفین است که بایستی با شاخص‌های دقیق‌تر مقایسه شود. روش: در تحقیق حاضر با نوع کاربردی، به روش توصیفی و با رویکرد آمیخته به این سؤال عمده پاسخ داده شده است: شاخص‌های مقایسه دقت آتش توپخانه طرفین در برآورد عملیاتی کدامند؟ یافته‌ها: نتایج تحقیق نشان می‌دهد تعداد 96 نفر پژوهش‌خواندگان جامعه نمونه معتقدند در بعد دقت آتش، مؤلفه‌های دقت سامانه‌های دیدبانی و آماج‌یاب، دقت محاسبات عناصر تیر و دقت جنگ‌افزارهای توپخانه با شاخص‌های 12‌گانه می‌توانند به‌عنوان شاخص‌های دقت آتش توپخانه جهت مقایسه آتش طرفین نبرد در برآورد عملیاتی مدنظر قرار گیرند.نتیجه‌گیری: با تعیین شاخص‌های جدید در حوزه دقت آتش، آتش توپخانه طرفین با دقت بیشتری مقایسه شده و در نتیجه موجب تجزیه و تحلیل دقیق‌تر راهکارها در برآورد عملیات خواهد بود.