دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش جمهوری اسلامی ایران فصلنامه مطالعات جنگ 2717-1760 7 24 2025 05 22 **The Consequences of the Militarization of the Caspian Sea on Iran's Economic Security** پیامدهای نظامی شدن دریای خزر بر امنیت اقتصادی ایران 126 148 727652 10.22034/qjws.2025.2056686.1276 FA حسن کوچکی دانشگاه فرماندهی و ستاد حمید کریمی گروه آموزشی زمینی دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا محسن مرادیان دانشگاه علوم استراتژیک تهرا ن ایران ابراهیم رومینا گروه آموزشی جغرافیای سیاسی انشگاه تربیت مدرس تهران ایران رضا محسنی گروه آموزشی اقتصاد دانشگاه شهید بهشتی تهران ایران Journal Article 2025 03 26 Objective: The Caspian region, as one of the world's strategic and sensitive areas, has been a battleground for regional and extra-regional actors competing over national interests and security concerns. Disputes over energy resources, the legal regime, ethnic issues, and environmental concerns, combined with differences in security perceptions and unequal power distribution, have led to divergence among the coastal states. The militarization of the Caspian Sea has significantly influenced the region’s security, political, and economic dynamics, necessitating a comprehensive analysis of its implications for Iran’s national security.<br>Methodology: This study employs a descriptive-analytical approach, combining qualitative and quantitative methods. Data were collected through expert panels, interviews, and surveys with specialists in security and geopolitics who have experience in Caspian affairs.<br>Findings: The findings indicate that while Russia has played a dominant role in strengthening its military presence, other coastal states have also actively participated in this militarization process. Moreover, Azerbaijan’s reliance on extra-regional powers, such as the United States and Turkey, has further contributed to the military buildup in the region.<br>Originality: This study highlights the impact of Caspian militarization on Iran's national security, emphasizing that increased military activities, particularly the presence of extra-regional powers, could pose a serious threat to Iran’s strategic interests. منطقه خزر به‌عنوان یکی از مناطق حساس و استراتژیکی جهان، عرصه رقابت و نزاع بین بازیگران منطقه‌ای و فرا منطقه‌ای بر سر منافع ملی و امنیتی محسوب می‌شود. اختلافات بر سر منابع انرژی، تعیین رژیم حقوقی، مسائل قومی و مسائل زیست‌محیطی، در همراهی با تفاوت در برداشت‌های امنیتی و توزیع نابرابر قدرت، موجب واگرایی کشورهای ساحلی شده است. نظامی شدن دریای خزر تحولات امنیت اقتصادی ایران را تحت تأثیر قرار داده است.<br>این پژوهش از روش توصیفی-تحلیلی بهره گرفته و رویکرد آن آمیخته است. داده‌های تحقیق از طریق پنل‌های خبرگی، مصاحبه‌ها و پرسش‌نامه‌ها گردآوری‌شده و تحلیل‌شده است. جامعه آماری شامل 70 نفر از متخصصان حوزه امنیت و اقتصاد بوده که در زمینه مسائل دریای خزر دارای تجربه و تخصص هستند.<br>بررسی ظرفیت‌های نظامی کشورهای ساحلی و معاهدات نظامی-امنیتی آنان نشان می‌دهد که روسیه بیشتر از سایر کشورها درروند نظامی شدن منطقه نقش داشته اما دیگر کشورها نیز به‌طور فعالی در این فرایند شرکت کرده‌اند. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که نظامی شدن منطقه، به‌ویژه حضور قدرت‌های فرا منطقه‌ای، می‌تواند تهدیدی جدی برای امنیت اقتصادی ایران باشد. https://www.qjws.ir/article_727652_82249466be975beb1007b7d6e973e239.pdf