مقایسه تطبیقی سرفصل‌های آموزشی دوره فرماندهی و ستاد ارتش جمهوری اسلامی ایران با ارتش سلطنت عمان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 بلوار ارتش شرق. کوی قمربنی هاشم ع. لویزان ۳ بلوک ۱۱ واحد۳۰

2 دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا

چکیده

مقاله حاضر با هدف مقایسه تطبیقی سرفصل‌های آموزشی دوره دافوس ایران با عمان با گرایش گروه زمینی انجام می‌شود. نوع تحقیق کاربردی و روش تحقیق توصیفی است. جامعه مورد مطالعه، مجموعه‌ای از اسناد و مدارک مرتبط با سامانه آموزشی کشورهای ایران و عمان و نیز دافوس ایران و عمان است. جامعه آماری در پژوهش حاضر شامل کلیه‌ی اساتید و خبرگان دافوس آجا و دافوس عمان هستند که در حوزه آموزش صاحب‌نظر بوده و به اصول آموزشی دافوس آجا و عمان آشنا بوده و همچنین کسانی که به کشور عمان و ایران اشراف دارند. روش تحقیق توصیفی بوده و نیز به صورت مصاحبه با خبرگان و نیز روش کتابخانه‌ای با استفاده از کتاب و نشریات علمی، سایت‌های اینترنتی، اسناد، مدارک و قوانین آموزشی کشور ایران و عمان به روشی تطبیقی صورت گرفته است. در این تحقیق، داده‌های موردنیاز پس از جمع‌آوری و مقایسه تطبیقی، به‌صورت جزءبه‌جزء به روش کیفی تحلیل ‌گردیده است.
نتایج پژوهش در زمینه سرفصل‌های آموزشی دافوس عمان و دافوس آجا، تشابه دو دافوس در استفاده از سیستم‌های غربی بوده؛ لیکن از منظر محتوا و غنای آموزش، دافوس آجا با توجه به مأموریت خود، آموزش‌های عملی را به صورت صحنه واقعی برنامه‌ریزی و اجرا می‌نماید و بر طرح‌ریزی مشترک تاکتیکی تمرکز داشته در حالی که دافوس عمان بر فراگیری فرآیندهای تکنیکی رسته‌ها تمرکز دارد.

کلیدواژه‌ها


فصلنامه مطالعات جنگ

سال چهارم، شماره دوازدهم، بهار 1401

مقالة دوم از صفحه 31 تا 65

 

 

 

مقایسه تطبیقی سرفصل­های آموزشی دوره فرماندهی و ستاد ارتش جمهوری اسلامی ایران با ارتش سلطنت عمان

سیدعباس حسینی زاده آرانی[1]*

محمدصادق سنائی زاده

پرویز ضیغمی نژاد

دریافت مقاله: 11/02/1400                                                                                                      پذیرش مقاله:04/03/1401

چکیده

مقاله حاضر با هدف مقایسه تطبیقی سرفصل­های آموزشی دوره دافوس ایران با عمان با گرایش گروه زمینی انجام می­شود. نوع تحقیق کاربردی و روش تحقیق توصیفی است. جامعه مورد مطالعه، مجموعه­ای از اسناد و مدارک مرتبط با سامانه آموزشی کشورهای ایران و عمان و نیز دافوس ایران و عمان است. جامعه آماری در پژوهش حاضر شامل کلیه­ی اساتید و خبرگان دافوس آجا و دافوس عمان هستند که در حوزه آموزش صاحب‌نظر بوده و به اصول آموزشی دافوس آجا و عمان آشنا بوده و همچنین کسانی که به کشور عمان و ایران اشراف دارند. روش تحقیق توصیفی بوده و نیز به صورت مصاحبه با خبرگان و نیز روش کتابخانه­ای با استفاده از کتاب و نشریات علمی، سایت­های اینترنتی، اسناد، مدارک و قوانین آموزشی کشور ایران و عمان به روشی تطبیقی صورت گرفته است. در این تحقیق، داده­های موردنیاز پس از جمع­آوری و مقایسه تطبیقی، به‌صورت جزءبه‌جزء به روش کیفی تحلیل ‌گردیده است. نتایج پژوهش در زمینه سرفصل‌های آموزشی دافوس عمان و دافوس آجا، تشابه دو دافوس در استفاده  از سیستم­های غربی بوده؛ لیکن از منظر محتوا و غنای آموزش، دافوس آجا با توجه به مأموریت خود، آموزش­های عملی را به صورت صحنه واقعی برنامه‌ریزی و اجرا می­نماید و بر طرح‌ریزی مشترک تاکتیکی تمرکز داشته در حالی که دافوس عمان بر فراگیری فرآیندهای تکنیکی رسته‌ها تمرکز دارد.

واژگان کلیدی: دوره فرماندهی و ستاد، دروس تخصصی، دروس مشترک، سرفصل­های  آموزشی

 

مقدمه

تحول در ماموریت نیروهای مسلح  از مسائل نظامی و میدان نبرد به مسائل مستشاری، همکاری جویانه و میدان دیپلماسی و گفتگو، زمینه را برای تعاملات دفاعی بین کشورها فراهم نموده است. بسیاری از کشورها و از جمله جمهوری اسلامی ایران نیز با استفاده از روش­های کم هزینه و مسالمت آمیز همچون دیپلماسی دفاعی به عنوان یکی از ابزارهای مؤثر در اجرای سیاست­های دفاعی آثار و پیامدهای مثبتی را در سطح ملی و بین­المللی کسب نموده است. دیپلماسی دفاعی در حوزه روابط بین کشورهای همسایه، از جمله مواردی است که در سیاست­های کلان مسئولین نظامی جمهوری اسلامی ایران همچنان مورد تاکید می­باشد؛ از این رو جمهوری اسلامی ایران در راستای ارتقای سطح روابط خود با سایر کشورها اقدام به عقد قراردادهای نظامی با برخی از کشورهای منطقه نموده است. به استناد سند راهبردی توسعه آموزش عالی نیروهای مسلح و همچنین نظام جامع آموزش آجا، یکی از اهداف اعزام نظامیان به دوره‌های آموزشی خارج از کشور، تعامل آموزشی با مراکز علمی نظامی خارج از کشور می‌باشد. (سند راهبردی توسعه آموزش عالی نیروهای مسلح، ماده 16)

در این راستا، دافوس ارتش سلطنت عمان در بین ارتش‌های کشور‌های هم‌پیمان با جمهوری اسلامی ایران، از جمله دانشکده‌های نظامی دنیا محسوب می‌شود که به‌دلیل ارتباط گسترده با بسیاری از مراکز علمی نظامی و غیرنظامی جهان و برخورداری از سامانه‌های نوین آموزشی، یکی از بهترین گزینه‌ها برای تبادل آموزشی با دافوس آجا می‌باشد. این مرکز آمـوزش نظامـی معتبر بیـن­المللی، با برخورداری از دانشجویان خارجی از همه قاره‌های جهان و بهره‌گیری از توانمندی ارتش‌های پیشرفته، دارای استانداردهای آموزشی مجهز است. مفاد آموزشی دوره دافوس ارتش سلطنت عمان از مطلوبیت خاصی برخوردار بوده به­گونه­ای که تعداد زیادی از کشورهای صاحب قدرت نظامی در جهان تلاش خود را در اعزام دانشجو به دوره مذکور جهت بهره‌مندی از آموزه‌های آن به‌کار می‌گیرند. بدیهی است که سرفصل‌های آموزشی در هر یک از دو دافوس ارتش جمهوری اسلامی ایران و ارتش سلطنت عمان؛ از رهنامه(در سطوح راهبردی، عملیاتی و تاکتیکی)، ساختار و تهدیدات فراروی خود تبعیت نموده و وجود تفاوت‌هایی میان آن دو اجتناب ناپذیر است و بهره­گیری از آموزش‌های مورد ارائه در دافوس ارتش سلطنت عمان به­منظور تجدید نظر و بهینه­سازی سامانه‌ آموزشی دافوس آجا است.

دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش جمهوری اسلامی ایران یک مرکز آموزش عالی است که مأموریت آموزش سطوح تاکتیکی و ستادی به مدیران و فرماندهان رده‌های میانی و بالای ارتش ج.ا.ا را بر عهده دارد. (رستمی، 1386: 331) لذا آموزش­های ارائه شده در دوره فرماندهی و ستاد ارتش جمهوری اسلامی ایران، در حوزه ره‌نامه نظامی، طرح‏ریزی تاکتیکی و مدیریت صحنه نبرد، می­بایست مورد ­بازنگری و روزآمد سازی مستمر قرار گیرد. لذا اعزام افسران ارتش جمهوری اسلامی ایران به­ دوره­های نظامی کشورهای هم‌پیمان، فرصتی برای فائق آمدن بر مشکل یاد شده را ایجاد نموده است.

به‌نظر می­رسد ادبیات نظری در حوزه شناخت وضعیت آموزشی کشورهای همسایه از منظر دیپلماسی آموزشی دفاعی اهمیت دارد و به غنای ادبیات تحقیق در حوزه آموزش مدد می­رساند؛ همچنین اهمیت راهبردی قراردادهای نظامی نیز در حوزه آموزش همواره مورد تأکید سلسلـه مراتب محتـرم بوده؛ لذا بهـره­برداری از نتایج حاصله از آن می­تواند در جهت بازنگری و روزآمد سازی سامانه آموزش دافوس آجا به­منظور انطباق با محیط بین­المللی اقدامات مؤثری را انجام داد. همچنین با توجه به روابط دیپلماتیک دفاعی تبادل دانشجو در سطح دافوس جمهوری اسلامی ایران و سطنت عمان، پیرامون سامانه آموزشی دافوس این دو کشور به­طور دقیق مقایسه­ای انجام نگرفته است و موجب می‌شود افسرانی که در دوره­های مختلف به مأموریت آموزشی دافوس سلطنت عمان اعزام می‌شوند با ابهاماتی در زمینه چیستی تشابه‌ها و تفاوت‌های میان سرفصل­های آموزشی این دوره با سرفصل­های آموزشی دوره دافوس آجا مواجه شده و در حین مأموریت آموزشی در کشور عمان، با مشکلاتی روبرو شوند.

از جنبه­های تحقیقاتی و نوآوری این پژوهش علاوه بر استفاده از نتایج تحقیقات گذشتگان، برنامه‌های درسی و مشتمل بر دروس نظری، دروس پژوهشی و دروس عملی را مقایسه نموده تا نسبت به احصاء تشابه‌ها و تفاوت‌های موجود این دو حوزه در برنامه تفصیلی دافوس دو کشور، نقاط قوت و ضعف هر یک را مورد واکاوی قرار داده و در پیشنهادهای تحقیق، راه‌کارهایی را برای ارتقاء اثربخشی نظام آموزشی دافوس و در نتیجه بهبود توان رزمی آجا ارائه نماید.

 آنچه به­عنوان دغدغه اصلی در این مقاله مد نظر محقق است، بحث ­بازنگری و روزآمد سازی مستمر آموزش­های دافوس آجا نسبت به مراکز نظامی معتبر بین­المللی بوده و با توجه به این‏که محقق اخیراٌ دوره دانشکده فرماندهی و ستاد را در کشور سلطنتی عمان طی نموده‏ است، قصـد دارد تا ضمن بهره­گیری از تجارب و یافته­های آموزشی دوره دانشکده فرماندهی و ستاد ارتش سلطنت عمان، بحث ­بازنگری و روزآمد سازی را در مورد سرفصل­های آموزشی دوره فرماندهی و ستاد ارتش جمهوری اسلامی ایران با دوره فرماندهی و ستاد ارتش سلطنت عمان را تطبیق نموده و تشابه‌ها و تفاوت‌‌های میان آموزش‏های مورد ارائه در این دو دوره را احصاء کرده و در نهایت راه‏کاری مناسب برای بازنگری و روزآمد سازی نظام آموزشی در دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش جمهوری اسلامی ایران پیشنهاد نماید. در مقایسه تطبیقی مشابهت‌ها و تفاوت‌ها توصیف و تبیین می‌گردند، لذا در این مطالعه سعی شده به این سئوال پرداخته شود که «تشابه‌ها و تفاوت‌های سرفصل­های آموزشی دوره فرماندهی و ستاد ارتش جمهوری اسلامی ایران با ارتش سلطنت عمان چیست؟»

 

 

مبانی نظری و پیشینه پژوهش:

مبانی نظری:

نیاز انسان به شناخت و تبیین پدیده­ها و افزایش دانسته­ها موجبات پیدایش روش‌های علمی تحقیق را فراهم کرده است. یکی از روش‌های تحقیق در حوزه­ی علوم، روش مطالعه­ی تطبیقی یا به عبارت دیگر روش مقایسه­ای است. مطالعه­ی تطبیقی یعنی بررسی به‌منظور دریافت وجوه شباهت و اختلاف بین دو پدیده. اصولاً مقایسه و تطبیق جایگاهی محوری در اندیشه­ی بشری دارد و هسته­ی روش­شناختی روش علمی نیز هست.( الوانی و سلطانی، 1389: 115) پژوهش حاضر به مقایسه تطبیقی سرفصل‌های آموزشی دوره فرماندهی و ستاد ارتش جمهوری اسلامی ایران با ارتش سلطنت عمان با گرایش گروه زمینی پرداخته است. این پژوهش تابع محور بوده و محقق اطلاعات موردنیاز را با توجه به سپری نمودن دو دوره مورد بحث (دافوس آجا و دافوس کشور عمان) و نیز از طریق مصاحبه با صاحب‌نظران و اسناد و مدارک جمع‌آوری و به روش توصیفی تحلیل می‌نماید. برنامه درسی مشتمل بر دروس نظری، پژوهشی و عملی است که به شرح زیر مورد مقایسه قرار گرفته است.

1- دافوس آجا

- دروس نظری: در این تحقیق دروس نظری مشتمل بر سه حوزه دروس تخصصی، پژوهشی و عملی برشماری شده است.

الف) دروس تخصصی زمینی:

هدف کلی دروس تخصصی زمینی آشنایی و آموزش دانشجویان با ساختار تیپ در نبرد ناهمتراز و مأموریت‌های مختلف تیپ در جنگ ناهمتراز، آموزش در رابطه با اصول و طرح‌ریزی اطلاعات در راستای پشتیبانی از اجرای عملیات پدافند غیرعامل و ... است. هدف رفتاری دروس تخصصی تشریح وضعیت اطلاعاتی و عملیاتی در جهت ایجاد زمینه‌های لازم فکر منطقی ستادی و تجزیه ‌و تحلیل و ارزیابی صحیح اخبار و برآورد اطلاعاتی و عملیاتی دقیق با استفاده از فناوری‌های نوین به‌منظور مشارکت و ایفای نقش در طرح‌ریزی‌های عملیات در محیط ناهمتراز، عملیات تارشگری ( شیخ، حسن پور، 1394) و ... است.

جدول (1) دروس تخصصی گروه زمینی

ردیف

عنوان

تعداد واحد

1

زبان تخصصی

2

2

پدافند غیرعامل

1

3

جنگ ناهمتراز

2

4

طرح‌ریزی آما و پش و نیروی انسانی

2

5

رزمایش ناهمتراز

1

6

طرح‌ریزی اطلاعات و بررسی منطقه عملیات

2

7

طرح‌ریزی عملیات و رزمایش کلاسیک

2

8

طرح‌ریزی تمرینات تاکتیکی

2

ب) دروس مشترک:

هدف کلی دروس مشترک آشنایی دانشجویان با پدافند و توسعه داخلی، کاربرد اصول تاکتیکی و ستادی عملیات مشترک توسط افسران ستاد نیروهای مختلف و آشنایی افسران ستاد مشترک با آیین­نامه دکترین، فرآیند دریافت مأموریت و تشکیل نیروی مشترک آب‌خاکی (طرح­ریزی عملیات مشترک آب‌خاکی، 1391)، شیوه‎های مدیریت و نیز آگاه‌سازی دانشجویان با امور حفاظتی و توجیه آنان با مسائل و موارد مرتبط با سرفصل‌های تعیین‌شده از اهداف کلی دروس مشترک است. هدف رفتاری دروس مشترک، آشنایی، شناسایی و درک دانشجو درباره اصول جنگ‌های نامنظم، کلیات طرح‌ریزی اجرای عملیات آب‌خاکی (طحانی، فدوی، 1392)، روش­های حل مسائل ستادی (ولی وند زمانی، لوئی، ملکی، 1398) و ... است.

 

 

جدول (2) دروس گروه آموزشی مشترک

ردیف

عنوان

تعداد واحد

1

آمار و کاربرد آن در مدیریت با رویکرد نظامی

2

2

مدیریت اسلامی

2

3

عملیات مشترک آبخاکی

1

4

رزمایش مشترک روی نقشه آبخاکی

1

5

روش تحقیق

2

6

عملیات مشترک و مرکب

1+1

7

شناخت محیط داخلی ج.ا.ا و کشورهای هم‌جوار

1

8

نظریه راهبردی

2

9

جنگ‌های نامنظم و توسعه پدافند داخلی

2

10

عملیات روانی

1

11

انسان‌شناسی

2

12

دروس حفاظت اطلاعات

2

13

مدیریت رفتار سازمانی

2

14

بررسی ستادی و تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری در محیط نظامی

2

پ- دروس پژوهشی:

محقق در خصوص دروس پژوهشی؛ در حوزه­های پایان­نامه دانشجویی، مطالعات گروهی، همایش‌ها، کارگاه­های پژوهشی، نشست و سخنرانی­ها را در دانشگاه فرماندهی و ستاد ارتش جمهوری اسلامی ایران مورد مطالعه قرار داده است. ( برنامه درسی کارشناسی ارشد مدیریت دفاعی، 1395)

 

 

الف) پایان­نامه:

به منظور هماهنگ نمودن کلیه فعالیت‌های پژوهشی مرتبط با تدوین پایان‌نامه دانش‌ آموختگی مقطع تحصیلی کارشناسی ارشد مدیریت دفاعی دانشجویان دافوس آجا، کلیه مراحل در این خصوص به شرح زیر می‌باشد: (شیوه‌نامه اجرای تدوین پایان‌نامه کارشناسی ارشد، سال 96)

دانشجو متن مربوط به پیشنهاد موضوع پژوهش را از گروه آموزشی مربوطه دریافت می‌نماید و از نظر تطبیق با نیازمندی‌های آجا و اخذ تائیدیه عدم تکرار موضوع انتخابی، به کتابخانه تخصصی معاونت پژوهش و تولید علم دافوس آجا مراجعه می‌نماید. پس از اخذ تائیدیه موضوع پژوهش، جهت تعیین استاد راهنما اقدام می‌نماید. استاد راهنما به پیشنهاد دانشجو بوده ولی استاد مشاور (مشاورین) به پیشنهاد استاد راهنما، موافقت کتبی آن‌ها، تائیدیه گروه آموزشی مربوطه، پیشنهاد شورای پژوهش معاونت پژوهش و تولید علم و در نهایت تصویب شورای عالی آموزش دانشگاه تعیین می‌گردد. با هدایت اساتید راهنما و مشاور، تا رفع کلیه اشکالات و ایرادات، نمونه پیشنهاد و موضوع پژوهش خود را پیگیری و پس از امضاء مسئولین جهت مطرح شدن در شورای دانشکده آن را در سامانه سورنا بارگذاری می‌نماید. پس از تصویب موضوع در شورای دانشکده، نسبت به ­تکمیل طرح پژوهش (پروپوزال) اقدام می‌نماید. محقق پس از انجام پایان نامه خود می‌بایست مجلد را به دایره پایان‌نامه‌ها تحویل نماید.

ب) مطالعات گروهی:

دانشجویان می‌بایست با توجه به فرصت محدود زمانی 11 ماهه سال تحصیلی، با تکیه بر شیوه‌نامه‌ای منسجم در هر دوره، به ارائه پایان‌نامه گروهی خود اقدام نمایند. شورای پژوهش و دفتر مطالعات گروهی دافوس آجا مسئول بررسی و تائید اولیه موضوعات مطالعات گروهی می‌باشند. موضوعات پذیرفته شده در شورای پژوهشی پس از انجام اقدامات لازم جهت تائید نهایی به سلسله مراتب دانشگاه ارسال می‌گردد. آغاز زمان مطالعات گروهی از ابتدای ترم اول تا پایان ترم تابستانه بوده و به مدت تقریبی 33 هفته می‌باشد. اساتید بایستی دانشجویان را به صورت فردی در طول دوره ارزیابی نموده و نمره هر دانشجو، میانگین نمرات اساتید ارزیاب، استاد راهنما و استاد مشاور در طول دوره می‌باشد.

پ) سخنرانی­ها و نشست­ها:

در طول تحصیل، کارگاه‌های پژوهشی برای اساتید و دانشجویان جهت توانمندسازی و ارتقاء بنیه علمی آنان در موضوعات مورد نیاز برگزار می‌گردد و در این کارگاه‌های پژوهشی به فراخور موضوع از اساتید دافوس و در صورت نیاز از اساتید مدعو استفاده می‌گردد. کارگاه‌هایی مانند: آشنایی با برنامه اکسل[2]، چگونگی جستجو در اینترنت، ویراستاری و آشنایی با نرم­افزارهای تحلیل کیفی از جمله کارگاه­های پژوهشی برای دانشجویان است. دفتر مطالعات معاونت پژوهش و تولید علم دافوس به عنوان متولی برگزاری همایش‌های مرتبط در راستای هم‌اندیشی و تعامل هر چه بیشتر اساتید و دانشجویان با مراکز علمی کشور خصوصا دانشگاه‌ها و مراکز علمی نیروهای مسلح جهت ارتقاء بینش علمی و پژوهشی آینده سازان آجا و نیز دستیابی به آخرین دستاوردهای علمی، همه ساله اقدام به برگزاری همایش‌های علمی در سطوح مختلف می‌نماید.

- دروس عملی: (برنامه درسی کارشناسی ارشد مدیریت دفاعی، 1395 – دستورالعمل رزمایش روی نقشه مدیریت دفاعی کارشناسی ارشد، سال 99)

الف) رزمایشات:

رزمایش‌های مشترک روی نقشه (ناهمتراز- کلاسیک- مقابله با عناصر گروهک­های تارشگری):

رزمایش‌های مشترک روی نقشه جهت نیل به اهداف آموزش دافوس آجا و به منظور ارائه یک الگوی آموزش عینی به دانشجویان به مدت 5 روز به مرحله اجراء در می‌آید و دانشجویان با احراز مشاغل مختلف برابر مسئولیت‌های واگذاری به ایفای نقش می‌پردازند و این رزمایش‌ها با اهداف ارتقاء سطح آموزش دانشجویان دافوس آجا، آشنایی دانشجویان با طرح‌ریزی و اجرای عملیات، اقدامات فرمانده و ستاد در مراحل مختلف عملیات، نحوه تعامل و همکاری با سایر نیروها، ارزیابی توانایی دانشجویان در ایفای نقش، در مسئولیت‌های واگذاری، تقویت حس اعتماد به نفس و بروز خلاقیت ذهنی دانشجویان، کاربردی نمودن مفاهیم آموزش ارائه شده به صورت تئوری و مشخص نمودن مشکلات احتمالی در عمل اجرا می­گردد. لازم به ذکر است جلسه ارائه سناریو رزمایش با حضور کلیه مسئولین، هیئت مدیره، اساتید، داوران، دانشجویان و عوامل اجرایی رزمایش، در روز اول رزمایش برگزار و جلسه بحث و انتقاد در روز پایان رزمایش برگزار می‌شود. مسئولیت تهیه، طرح‌ریزی و اجرای رزمایش بر عهده دانشکده فرماندهی و ستاد است.

الف- رزمایش روی نقشه عملیات مشترک کلاسیک:

رزمایش کلاسیک، یک عملیات مشترک با حضور نیروهای چهارگانه زمینی، پدافند هوایی، هوایی و دریایی بوده و در قالب فرماندهی مشترک و به صورت یک طرفه کنترل شده طراحی گردیده است. دانشجویان در طول مدت رزمایش روی نقشه، با توجه به آن چه آموزش دیده‎‌اند، در زمان روبرو شدن با مشکلات و حوادث ناگهانی، برآورد وضعیت تعجیلی تهیه و سپس با اتخاذ تصمیم منطقی، عملیات را هدایت می‌نمایند. اساتید راهنما، دانشجویان را در انجام وظیفه محوله راهنمایی نموده و در صورت لزوم، پاسخ‌های منطقی را به صورت شفاهی ارائه می‌دهند. در اجرای رزمایش، فرضیات مندرج در سناریو نقش اصلی را دارند، بنابراین دانشجویان بر طبق فرضیات سناریو، اهداف آموزشی را دنبال می‌کنند.

ب) بررسی منطقه عملیات:

آموزش میدانی بررسی منطقه عملیات دانشجویان دافوس آجا جهت نیل به اهداف آموزشی و به منظور ارائه یک الگوی آموزشی به دانشجویان، به مدت 5 روز به مرحله اجرا در می‌آید و اساتید و دانشجویان برابر مسئولیت‌های واگذاری به ایفای نقش می‌پردازند که از اهداف این آموزش می‌توان به موارد همانند ارتقاء سطح کیفی و کمی آموزش‌های نظری دانشجویان دافوس آجا در بحث طرح‌ریزی اطلاعات، تقویت و قدرت تجزیه و تحلیل دانشجویان در محیط عملیاتی ناهمتراز، آشنایی دانشجویان با تنوع اقلیم‌ها در منطقه عملیات، تقویت حس کار گروهی و مشترک دانشجویان در اجرای بررسی منطقه عملیات، آشنا نمودن دانشجویان با نحوه تعامل و همکاری با سایر نیروها، تقویت حس اعتماد به نفس و بروز خلاقیت ذهنی دانشجویان اشاره نمود. قسمت‌های مختلف دانشگاه به ویژه معاونت آموزش و تحصیلات تکمیلی و نیز دانشکده فرماندهی و ستاد در اجرای بررسی منطقه عملیات به عنوان بازوان اجرایی، وظائف عمده‌ای به عهده دارند. اجرای آموزش‌ها در دو منطقه سیاه کوه، آسمان سرا (پیاده‌روی) و به طور کلی در منطقه عمومی منجیل انجام می‌گیرد. (دستورالعمل اجرای بررسی منطقه عملیات منجیل، 1399)

2- دافوس سلطنت عمان

- دروس نظری:

برنامه درسی شامل دروس نظری، پژوهشی و عملی می­باشد. دروس نظری نیز به دو بخش دروس تخصصی و دروس مشترک تقسیم می­گردد که در طی 3 ترم تحصیلی و در قالب ترم یکم و سوم شامل دروس مشترک و ترم دوم دروس تخصصی به دانشجویان ارائه می­گردد. همچنین دروس عملی نیز شامل رزمایشات، بررسی منطقه عملیات و محورشناسی بوده که در طول سال تحصیلی ارائه می­شود. دروس پژوهشی شامل پایان­نامه­ فردی، مطالعات گروهی، سخنرانی‌ها، نشست­ها و بازدیدها بوده که در طول سه ترم­ تحصیلی به تناوب در سرلوحه مفاد آموزشی دانشجویان قرار دارد. متون آموزشی دوره دانشکده فرماندهی و ستاد ارتش عمان و همچنین تعداد و عناوین رشته‌های تحصیلی این دانشکده به شرح زیر است:

دوره فرماندهی و ستاد در کشور عمان در 3 گروه زمینی، هوایی، دریایی و در3 ترم تحصیلی اجرا می­گردد. ترم اول و سوم به‌صورت کلاس­های مشترک با استفاده از کلیه دانشجویان داخلی و خارجی و تخصص­های مختلف و ارائه دروس مشترک ترم دوم به صورت تقسیم­بندی نفرات در گروه­ها به‌صورت تخصصی و ارائه آن نیز در قالب دروس تخصصی ارائه می­­گردد. (افشاری، 2014)

الف) دروس تخصصی:

در برنامه آموزشی دروس تخصصی، پس از تعاریف و مفاهیم مرتبط با آفند و انواع عملیات آفندی، جمع‌آوری اطلاعات، عملیات ایجاد رخنه شامل شناسایی و از بین بردن موانع دشمن و ... پرداخته می‌شود. در کلاس­های تخصصی کارخواسته­ متنوعی به دانشجویان ارائه شده و با حضور اساتید طرحریز­ی­ها انجام و در پایان، سمیناری به مدت چهار ساعت با حضور کلیه دانشجویان پیرامون طرح‌ریزی‌های انجام‌شده توسط دانشجویان برگزار می‌شود و اساتید نواقص و معایب طرح‌ریزی‌ها را متذکر می‌شوند و دانشجویان نیز در این سمینار ابهامات خود را برطرف می‌سازند. (ضیغمی نژاد، 2015)

هدف کلی دروس تخصصی ارتقاء مهارت‌های ستادی عملیاتی دانشجویان و تهیه دستورات عملیاتی، طرح‌ریزی، برآورد ستادی و فرماندهی است. هدف رفتاری از این دروس آن است که افسران باید بتوانند در نقش عناصر ستادی و فرمانده، امور ستادی پس از اعلام تصمیم فرمانده را اجرا نمایند و دستور یا دستورالعمل‌های لازم را تهیه نمایند. برنامه دروس تخصصی در ترم دوم تحصیلی انجام می­شود:

جدول (3) دروس تخصصی دافوس سلطنت عمان

ردیف

موضوع

سرفصل­های آموزش

1

شرح وظایف ارکان جلد2 (اصول و قواعد اساسی رزم)

آشنایی با انواع دستورات و دستورالعمل­ها:

1-روش تهیه وصدور دستورالعمل اطلاعاتی

2-روش تهیه وصدور دستور عملیاتی

2

آشنایی با عملیات پدافندی(نظری)

اصول عملیات پدافندی

انواع عملیات پدافندی

مناطق پدافندی

وظایف نیروها در عملیات پدافندی

3

آشنایی با عملیات آفندی (نظری)

اصول عملیات آفندی

انواع عملیات آفندی

نیروها و وظایف آن‌ها در آفند

4

طرح‌ریزی و اجرای عملیات پدافندی (عملی - کار برروی نقشه)

طرح‌ریزی عملیات تاخیری

طرح‌ریزی عملیات عقب نشینی (اصول و روش حرکت نیروها در عملیات عقب نشینی)

مناطق پدافندی

وظایف نیروها در عملیات پدافندی

هدایت عملیات پدافندی

 

 

5

طرح‌ریزی و اجرای عملیات آفندی (عملی-کار روی نقشه)

طرح‌ریزی انواع عملیات آفندی (شبانه، روزانه)

طرح‌ریزی روش­های عملیــات آفندی (جبهه­ای، یک طرفه، دوطرفه، حمله به منطقه عقب دشمن)

وظایف نیروها در عملیات آفندی

هدایت عملیات آفندی

6

 

برآورد وضعیت آمادی

 

اصول پشتیبانی

مناطق پشتیبانی

روش ها و انواع پشتیبانی

7

برآورد وضعیت عملیاتی

تهیه برآورد عملیاتی آفندی

تهیه برآورد عملیاتی پدافندی

 

8

بازی جنگ

(با استفاده از نرم‌افزار بازی جنگ)

آشنایی و طریقه کار با سیستم و نرم‌افزار

شناسایی و برنامه‌ریزی برای دفاع

برنامه‌ریزی جهت مقابله با حملات ناگهانی و همچنین هجوم به اهداف دشمن

ب) دروس مشترک:

هدف کلی دروس مشترک آن است که دانشجویان ضمن فراگیری دروس فرماندهی و مدیریت و نیز دروس علمی روز دنیا با مفاهیم تاکتیکی، عملیاتی و راهبردی از دیدگاه مقامات عالی‌رتبه کشوری و لشکری سلطنت عمان آشنا می‌شوند. هدف رفتاری دروس مورد بحث آن است که دانشجویان با مفاهیم دروس فرماندهی و مدیریت آشنا شده و با محیط علمی و دانشگاهی خارج از محیط نظامی ارتباط برقرار کرده و با مفاهیم دروس علمی و به­روز دنیا آگاهی پیدا می­کنند. برنامه دروس مشترک در ترم یکم و سوم تحصیلی به­شرح زیر انجام می­شود:  

1- آشنایی با قوانین و مقررات نظامی

جدول (4) قوانین و مقررات نظامی

ردیف

موضوع

1

وظایف اداری ستاد نیروهای مسلح

2

تاریخچه ارتش عمان و تمرین های مشترک نظامی

3

آشنایی با معاونت ها، مدیریت ها و یگان­های نظامی نیروهای مسلح عمان

4

تاریخچه نیروی هوایی و دانشکده هوایی ارتش عمان

5

تاریخچه نیروی دریایی و دانشکده دریایی ارتش عمان

2- دروس نظامی

جدول (5) دروس نظامی دافوس سلنت عمان

ردیف

موضوع

ردیف

موضوع

1

آشنایی با اقدامات اولیه دوره

7

مدیریت بحران

2

شرح وظایف ارکان ستاد جلد1

8

مخابرات و جنگ الکترونیک

3

آشنایی با نقشه و اصطلاحات نظامی

9

تاریخ نظامی کشورها

4

دفاع و مقابله در برابر سلاح ها

10

جغرافیای سیاسی

5

فنون و اصول فرماندهی

11

شناخت عملیات اطلاعاتی و امنیتی

6

اصول و قواعد اساسی جنگ

 

              

3- دروس علمی

جدول (6) دروس علمی دانشگاه سلطان قابوس

ردیف

موضوع

ردیف

موضوع

1

شیمی و علم مواد معدنی

6

پرتاب شونده­های بالستیکی

2

علم هواشناسی

7

انرژی اتمی

3

نانو تکنولوژی

8

علم صوت

4

رادار

9

طیف الکترومغناطیس

5

برق و الکترونیک

 

 

4- دروس فرماندهی و مدیریت

جدول (7) دروس فرماندهی و مدیریت دافوس عمان

ردیف

موضوع

ردیف

موضوع

1

اینترنت و فناوری اطلاعات

5

مشورت و دموکراسی در اسلام

2

فرماندهی در اسلام

6

مدیریت استراتژی

3

اصول و روش‌های فرماندهی

7

اولویت‌ها و برنامه‌ریزی‌های دولت

4

روند تغییر در مدیریت معاصر

8

توسعه روحیه تیمی و مهارت‌های کار گروهی

5- دروس پژوهشی:

هدف کلی دروس پژوهشی شناخت ساختار، سازمان، شرح وظائف ارگان­ها و نهادهای سلطنت عمان، ایجاد و ارتقاء مهارت‌های ارتباطی در دانشجویان درزمینه­های سخنرانی، استدلال، خواندن و نوشتن، آموزش تهیه مقالات علمی و پایان‌نامه است. منظور از هدف رفتاری دروس پژوهشی آن است که دانشجویان در این آموزش­ها باید به‌عنوان یک فرمانده، بتوانند ضمن شناخت ساختار سلطنت، مهارت سخنرانی در جمع و انشای صحیح منطبق با آیین نگارش‌ها و توانایی استدلال منطقی و تفکر مؤثر را کسب نمایند. برنامه دروس پژوهشی در طول سال تحصیلی  و در ترم­های اول تا سوم انجام می­شود. دروس پژوهشی دافوس سلطنت عمان از شامل ابناد زیر است:

الف) پایان­نامه و مطالعات گروهی:

هر دانشجو می‌بایستی در هفته‌ی سوم آموزش، سه موضوع انتخاب و جهت بررسی و تصویب تحویل نماید و پس از تصویب یک موضوع، در خصوص تنظیم پایان‌نامه، با کمک استاد راهنما اقدام و جهت تصویب به هیئت استادان به سرپرستی جانشین دافوس تحویل نماید و در پایان دوره در یک جلسه دفاعیه از پایان‌نامه خود، دفاع نماید. لازم به ذکر است شرط دانش‌آموختگی دافوس عمان، دفاع از پایان­نامه­های فردی و نیز مطالعات گروهی است. در خصوص موضوعات مطالعات گروهی که از سوی معاونت آموزش این کشور برای تحقیق در نظر گرفته می­شود به رسته و یگان خدمتی دانشجویان توجه ویژه­ای شده تا کار گروه مطالعاتی، متشکل از همه رسته­ها و یگان­های نیروهای مسلح این کشور باشند. دانشجویان مهمان نیز در یک گروه مطالعاتی مجزا سازماندهی شده و با تقسیم کار پیرامون موضوع تحقیق، اقدامات مرتبط با جمع­آوری اسناد و مدارک و مصاحبه با خبرگان و ... را انجام و ضمن دریافت نمره گروهی، نمرات فردی هر دانشجو نیز در سوابق دانشجویی آنها درج می­شود.

جدول (8) پایان نامه و مطالعات گروهی دافوس سلطنت عمان

ردیف

موضوع

1

روش انتخاب موضوع و تحقیق علمی

2

پایان نامه فردی

3

مطالعات گروهی

4

روش سخنرانی و کنفرانس  انفرادی و گروهی

ب) سخنرانی­ها و نشست­ها:

دافوس سلطنت عمان با دعوت از مسئولین رده بالای نظامی و سیاسی این کشور و نیز سایر کشورهای دیگر از جمله ترکیه، بریتانیا، آمریکا و... در جهت بالا بردن سطح بینش دانشجویی در زمینه­های مختلف و نیز فراهم نمودن زمینه پاسخ‌گویی به سئوالات دانشجویان اقدامات خوبی انجام می­دهد. نشست­ها و سخنرانی­ها به عنوان دروس مشترک دانشجویان و در داخل سالن به صورت تجمعی برگزار می­شود.

 

 

 

جدول (9) سخنرانی­ها و نشست­های دافوس سلطنت عمان

ردیف

موضوع

ردیف

موضوع

1

آشنایی با وظایف وزارت اطلاعات

13

شناخت وزارت آموزش و پرورش عمان

2

آشنایی با اقدامات وزارت نفت وگاز

14

شناخت اتاق بازرگانی و صنعت عمان

3

سرمایه گذاری در بازار

15

شناخت وزارت آموزش عالی عمان

4

آشنایی با وظایف و اقدامات بانک مرکزی

16

شناخت حقوق مصرف­کننده در عمان

5

دستگاه مالی و اداری دولت

17

سازمان ملل و نظام جدید بین‌المللی

6

آشنایی با اقدامات اداره کل گمرک

18

شناخت وزارت حمل و نقل و ارتباطات عمان

7

شناخت وزارت منابع نیروی انسانی عمان

19

شناخت وزارت بهداشت عمان

8

شناخت تاریخ عمان

20

کشورهای عضو اتحادیه اروپا و ارتباط آن با کشورهای عربی

9

روش ها و قواعد حفظ قرآن کریم

21

کشورهای عضو شورای همکاری خلیج و سیاست خارجی عمان با کشورهای این شورا

10

قضاوت و اقدامات قوه قضاییه

22

سیاست عمان در سازمان کشورهای عربی

11

صلح و امنیت از دیدگاه اسلامی

23

کشورهای عضو اتحادیه اروپا و ارتباط آن با عمان وکشورهای عربی

12

شرایط اجتماعی در توسعه

 

 

 

 

- دروس عملی:

الف) رزمایشات:

هدف کلی از رزمایشات، آشنایی دانشجویان با چگونگی طراحی و هدایت مناسب عملیات­های آفندی، پدافندی و ... در مناطق مختلف است. هدف رفتاری از اجرای رزمایشات، آشنایی دانشجویان با انواع آفند و مناطق آفندی، انواع مناطق پدافندی و تأمینی و ... است. رزمایشات در پایان هر ترم تحصیلی برگزار شده که به تفصیل نحوه طرحریزی، اجرا و هدایت آنها در زیر پرداخته می­شود. (ضیغمی نژاد، 2015)

1) ترم یکم: رزمایش صحرایی عرین‌الاسد(بیشه­ی شیر)

رزمایش ترم یکم تحصیلی دافوس سلطنت عمان در هفته پایانی ترم برگزار تا ارتقاء مهارت دانشجویان جهت آشنایی با ساختار فرماندهی مشترک و ارتقاء مهارت دانشجویان با کارهای عملی در خصوص اعمال فرماندهی و ستاد و ممارست روی آموزش‌هایی که در طول مدت دوره فرا گرفته‌اند مورد ارزیابی قرار گیرد. کاربرد اصول تاکتیکی و ستادی با اجرای کار عملی توسط دانشجویان در نقش فرمانده و ستاد قرارگاه عملیاتی لشکر و تیپ در قالب یک کار هم زمان به طوری که بتوانند بر مبنای اعمال فرماندهی و ستاد در یک قرارگاه عملیاتی اقدام به تهیه نقشه وضعیت اطلاعات و عملیات بر مبنای وضعیت‌های ایجاد شده، تهیه برآوردهای ستادی، چگونگی اعلام تصمیم و تدبیر فرمانده، تهیه طرح یا دستور عملیاتی به انضمام کلیه پیوست‌های مربوطه و ... را انجام دهند. منطقه شافع محل اجرای رزمایش، در فاصله 100 کیلومتری جنوب­غرب مسقط قرار دارد، نحوه اجرای آموزش رزمایش کلاسیک عرین‌الاسد همراه با آموزش بررسی منطقه عملیات به مدت یک هفته و در قالب برنامه‌هایی به شرح جدول زیر انجام می‌شود.

جدول (10) رزمایش کلاسیک دافوس سلطنت عمان

ردیف

موضوع

حدود آموزش

مدت

1

شناسایی منطقه

1- شناسایی هوایی

2- شناسایی زمینی

2ساعت

8ساعت

2

طرح‌ریزی تیپ در پدافند

1- طرح‌ریزی تیپ در مواضع پدافندی

2- طرح‌ریزی تیپ درعملیات تاخیری

3- طرح‌ریزی عملیات عقب نشینی

23ساعت

3

طرح‌ریزی تیپ در آفند

1- طرح‌ریزی تیپ در تک روزانه

2- هدایت عملیات روزانه

15ساعت

4

طرح‌ریزی تیپ در اجرای پاتک

1- اجرای پاتک

2- استفاده از موفقیت در عملیات آفندی

8ساعت

2)  ترم دوم: رزمایش روی نقشه کلاسیک الدرع الحصین

این رزمایش به مدت 5 روز در سطح دانشپایه­های دافوس عمان اجرا می­گردد. هدف از این رزمایش، اجرای عملی طرح‌ریزی اطلاعات و عملیات با توجه به سناریوهای ابلاغی ازسوی هیئت داوران به دانشجویان بوده که هر دانشپایه با ظرفیت 10 دانشجو موظف به طرح‌ریزی­های اطلاعاتی و عملیات بوده و دانشپایه منتخب می­بایست طرح‌ریزی خود را با مشارکت دانشجویان، روی جعبه شنی اجرا نماید. کلیه نمادهای نظامی به کار گرفته شده در جعبه شنی بر اساس استانداردهای نظامی کشورهای غربی است. طی 5 روز رزمایش سناریوهای متفاوتی به منظور تهیه برآورد اطلاعات، برآورد عملیات، تهیه دستور عملیاتی، طرح‌ریزی و اجرای عملیات تدافعی و عملیات­های هجومی و پیشروی نیروهای خودی روی جعبه شنی جهت هر دانشپایه از سوی هیئت داوران طرح‌ریزی و به آنها ابلاغ می‌شود. کلیه سناریوهای ابلاغی به دانشجویان از سوی هیئت داوران ارزیابی و نمرات هر دانشجو بر اساس شرح وظائف دانشجو به وی تعلق می­گیرد.

کتابچه راهنمای ترتیب نیروی عناصر خودی و دشمن در ابتدای ترم تحصیلی جهت آشنایی با سازمان یگان‌های مختلف نیروهای سه گانه ارتش سلطنت عمان در اختیار دانشجویان قرار می­گیرد تا بر اساس آن در خصوص نوع تجهیزات، سازماندهی یگان­های رزمی، پشتیبانی رزمی و ... نیروهای سه­گانه زمینی، هوایی و دریایی ارتش سلطنت عمان، اطلاعات لازم در اختیار دانشجو قرار گیرد.

3) ترم سوم: رزمایش مشترک روی نقشه آب­خاکی الحزم

رزمایش مشترک روی نقشه آب­خاکی به مدت 5 روز در ترم سوم تحصیلی در داخل دانشپایه‌های دافوس سلطنت عمان برگزار می‌گردد. این رزمایش بر اساس سناریوهای ابلاغی و جدول حوادث تعریف شده از سوی هیئت داوران به دانشجویان که در 2 گروه (آبی: نیروهای عمان) و (قرمز: نیروهای متخاصم) تقسیم شده ابلاغ می‌گردد. نیروهای آبی متشکل از نیروهای سه گانه زمینی، هوایی و دریایی ارتش سلطنت عمان بوده و نیروی قرمز نیز نیروهای متجاوز را نمایش می­دهد که هر دانشپایه نقش یکی از نیروها را برعهده داشته و با توجه به سناریوها اقدام به طرح‌ریزی می‌نمایند.

ب) بررسی منطقه عملیات:

آموزش میدانی بررسی منطقه عملیات دانشجویان دافوس سلطنت عمان در ادامه یکی از رزمایش­های روی نقشه کلاسیک ترم یکم با عنوان رزمایش صحرایی عرین‌الاسد در منطقه بیابانی شافع و در فاصله 100 کیلومتری جنوب­غرب مسقط و در حوالی پادگان صفره‌الدوحه، با تعداد حدود 100 نفر از دانشجویان گرایش زمینی و به مدت 2 روز جهت نیل به اهداف آموزشی و به منظور ارائه یک الگوی آموزشی به دانشجویان، به مرحله اجرا در می‌آید. اساتید و دانشجویان برابر مسئولیت‌های واگذاری به ایفای نقش می‌پردازند؛ که آشنایی دانشجویان با مفاهیم عملی بررسی منطقه در صحنه عملیات، ارتقاء سطح کیفی و کمی آموزش‌های نظری دانشجویان دافوس سلطنت عمان در بحث طرح‌ریزی اطلاعات، تقویت حس اعتماد به نفس و بروز خلاقیت ذهنی، آشنایی دانشجویان به شناسایی منطقه عملیات از طریق هوایی و به وسیله بالگرد، تداوم خلاءهای شناسایی منطقه از طریق حضور فیزیکی در زمین منطقه عملیات، تقویت و قدرت تجزیه و تحلیل آنها در محیط عملیاتی کلاسیک، تقویت حس کار گروهی و مشترک آنان در اجرای بررسی منطقه عملیات از اهداف این آموزش است.

 

جدول (11) شناسایی منطقه

ردیف

موضوع

حدود آموزش

مدت

ملاحظات

1

شناسایی منطقه

شناسایی هوایی

شناسایی زمینی

2 ساعت

8ساعت

منطقه طرح‌ریزی به وسیله بالگرد و همچنین به صورت زمینی مورد شناسایی قرار گرفت.

پیشینه‌های پژوهش

با بررسی به عمل آمده مشخص گردید در خصوص مقایسه تطبیقی سرفصل­های آموزشی دافوس آجا و دافوس کشورهای دیگر تعداد دو تحقیق صورت گرفته که خلاصه­ای از آنها به­شرح زیر است:

جدول (12) پیشینه تحقیقات انجام شده

پژوهشگر

عنوان پژوهش

نتایج پژوهش

بخشنده سلامت (دافوس آجا، 1391)

مقایسه تطبیقی سرفصل‌های آموزشی دوره دافوس زمینی ارتش پاکستان  و دافوس آجا

سئوال اصلی: تفاوت عمده سرفصل­های آموزشی دوره دافوس زمینی ارتش پاکستان  و دافوس آجا چیست؟

نتایج تحقیق:

الف) زمان آموزش رسمی و نیمه‌رسمی دروس تخصصی در دافوس پاکستان درمجموع بیشتر از زمان مشابه آن در دافوس آجا است.

ب) دروس مشترک در دافوس پاکستان بیشتر مرتبط با دروس پژوهشی مثل روش تحقیق است و نیز دروس مشترک در دافوس پاکستان بیشتر دارای ماهیت عمومی هستند تا مشترک، ولیکن در دافوس آجا دروس مرتبط با موضوعات پژوهشی مرتبط با هدف رفتاری و آشنایی دانشجویان با موضوعات راهبردی است.

پ) رزمایش­های ارائه‌شده در دافوس پاکستان مشتمل بر تاکتیک کلاسیک آن کشور بوده ولی در دافوس آجا تعداد رزمایش‌ها کمتر است اما تنوع آن‌ها بسیار زیاد است.

برونک، (دافوس آجا، 1393)

مقایسه تطبیقی سرفصل‌های آموزشی کارشناسی ارشد مدیریت دفاعی (دافوس) آجا با دافوس کشورهای پاکستان، عمان و چین با توجه به تهدیدات نوین

سئوال اصلی: سرفصل‌های آموزشی دافوس آجا با توجه به مقایسه تطبیقی آن‌ها با سرفصل‌های آموزشی دافوس کشورهای چین، پاکستان و عمان در حوزه تهدیدات نوین چه باید باشد؟

نتایج پژوهش:

الف) بین برخی دروس تخصصی و مشترک دافوس آجا و دافوس کشور چین شباهت زیادی وجود دارد.

ب) رویکرد عملیاتی در پاکستان بیشتر کلاسیک است که شباهت بین دروس دافوس آجا و دافوس ارتش پاکستان را کمتر نموده است.

پ) بین درس نظریه‌های راهبردی دافوس آجا و درس مدیریت استراتژیک دافوس عمان شباهت زیادی بوده ولی شباهت ضعیف­تری بین درس عملیات مشترک آبخاکی دافوس آجا و درس عملیات آبخاکی دافوس کشور عمان وجود دارد.

نقطه مشترک این تحقیق با سایر تحقیقات و مطالعات انجام شده قبلی، یک مطالعه توصیفی جهت مقایسه تطبیقی با سرفصل­های آموزشی دافوس آجا با سرفصل­های آموزشی کشورهایی است که برابر پیمان­نامه­های نظامی بین نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران با کشورهای چین، پاکستان و عمان منعقد شده است. لیکن در پیشینه‏های تحقیقات ذکرشده به مقایسه تطبیقی سرفصل­های آموزشی کشورهای دیگر پرداخته و با نگرش به اینکه این تحقیق علاوه بر مطالعه و بررسی موارد فوق و استفاده از نتایج تحقیقات گذشتگان است، در نظر دارد تا سرفصل‌های آموزشی دوره دافوس آجا و دافوس سلطنت عمان را در حوزه محتوا و مشتمل بر دروس نظری (دروس تخصصی و دروس مشترک)، دروس پژوهشی (پایان­نامه، مطالعات گروهی، سخنرانی، نشست­ها، کارگاه‌های آموزشی) و دروس عملی (رزمایشات، محورشناسی و بررسی منطقه عملیات) مقایسه نموده تا نسبت به احصاء تشابه‌ها و تفاوت‌های موجود این دو حوزه در برنامه تفصیلی دافوس دو کشور، نقاط قوت و ضعف هر یک را مورد واکاوی قرار داده و در پیشنهادهای تحقیق، راه‌کارهایی را برای ارتقاء اثربخشی نظام آموزشی دافوس و در نتیجه بهبود توان رزمی آجا ارائه نماید.

روش‌شناسی پژوهش

هدف محقق از این پژوهش، مقایسه تطبیقی سرفصل­های آموزشی دوره فرماندهی و ستاد ارتش جمهوری اسلامی ایران با ارتش سلطنت عمان جهت ­بازنگری و روزآمد سازی سرفصل­های آموزشی دوره فرماندهی و ستاد ارتش جمهوری اسلامی ایران بوده؛ لذا نوع تحقیق موردنظر کاربردی می‌باشد. روش اجرای پژوهش توصیفی است و به­ این­ دلیل متغیرهای موجود در مسئله، با مصاحبه از جامعه خبرگی احصاء و به‌صورت کیفی مورد تجزیه‌وتحلیل قرار می­گیرد، علت انتخاب این روش، کیفی بودن متغیرهای تحقیق بوده و با توجه به این موارد تجزیه‌وتحلیل داده­های گردآوری شده با رویکرد کیفی انجام خواهد شد. جامعه مورد مطالعه، مجموعه­ای از اسناد و مدارک، آئین­نامه­ها، بازبینه­ها و ... مرتبط با سرفصل­های آموزشی کشورهای ایران و سلطنت عمان و نیز دافوس ارتش جمهوری اسلامی ایران و ارتش سطنت عمان است.

روش گردآوری داده­ها به دو شیوه میدانی و کتابخانه­ای است. بدین ترتیب که محقق از اسناد، مدارک، آیین‌نامه­ها و قوانین آموزشی کشور ایران و سلطنت عمان به روشی تطبیقی بهره می‌برد، همچنین از خبرگان و صاحب‌نظران نیز مصاحبه­ای به عمل آورده تا اعتبار سنجی نماید.

روش‌های جمع­آوری داده­ها به صورت میدانی و کتابخانه‌ای است و ابزارهای جمع­آوری داده­ها از طریق مصاحبه با خبرگان و نیز اسناد و مدارک، سایت­های اینترنتی و فیش­برداری انجام شده است. در این مقاله، داده­های مورد نیاز پس از جمع­آوری و مقایسه تطبیقی، به‌صورت جزءبه‌جزء به روش کیفی تحلیل می‌گردد. در تجزیه و تحلیل کیفی، برای توصیف داده­هایی که از طریق مصاحبه، تحقیقات انجام شده پیشین و بررسی و مطالعه اسناد و مدارک جمع­آوری می­گردند ابتدا در گام اول، برای هر یک از اهداف تحقیق و هر کدام از روش­های جمع­آوری پیش گفته، دسته­بندی اطلاعات و داده­ها انجام مــی­شود؛ سپس در گام دوم پردازش داده­ها هم به صورت جداگانه برای داده­های جمع­آوری شده از طریق مصاحبه، تحقیقات انجام شده پیشین و بررسی و مطالعه اسناد و مدارک و هم به صورت کلی انجام می­شود؛ در پایان بر اساس نتایج حاصل از گام­های قبلی، استنتاج و قضاوت بر اساس عقل، منطق و استدلال پیرامون هدف مورد نظر صورت می­گیرد.

تجزیه و تحلیل داده­ها

1) تجزیه و تحلیل داده­ها بر اساس مصاحبه با صاحب‌نظران

دروس تخصصی در برنامه و سرفصل‌های آموزشی کشور عمان در حوزه کلاسیک نظامی انجام می­شود. این دروس ترجمه و برگرفته ‌شده از برنامه کشورهای غربی به‌خصوص آمریکا می­باشد که کلیه اصول در پدافند، شیوه‌های تدریس و ... دقیقاً مانند کشورهای غربی انجام می­شود. ترم دوم دافوس عمان به عنوان ترم تخصصی محسوب می‌شود و دانشجویان در قالب نیروهای تخصصی زمینی، دریایی و هوایی سازماندهی شده و کلاس­ها در قالب 13 هفته آموزشی برنامه‌ریزی گردیده است. برای نیروی زمینی مجموعاً 325 ساعت آموزشی تعیین گردیده که مهمترین اهداف آموزشی این ترم ارتقاء توانایی دانشجویان در امور تخصصی ستادی و سازماندهی نیرو و همچنین سنجش میزان قدرت طراحی عملیاتی دانشجویان است.

سرفصل‌های دروس مشترک در دافوس سلطنت عمان به 2 عنوان برنامه‌ریزی شده است؛ دروس مشترک عملی و دروس مشترک نظامی. دروس مشترک عملی که پایه دانشگاهی دارد و تعدادی از دروس با هماهنگی دانشگاه سلطان قابوس و به صورت متمرکز در آن دانشگاه اجرا می‌گردد و تعدادی از دروس نیز با دعوت از استادان دانشگاه در دافوس عمان برگزار می‌شود. دافوس عمان، دروس مشترک نظامی را با دعوت از استادان، متخصصین، بازنشستگان، مسئولین نظامی و سیاسی و ... در دانشکده اجرا می‌نماید ولی در ارائه دروس مشترک نظامی حوزه عملیات و تا حدودی راهبردی نیز برنامه‌ریزی و اجرا می‌گردد. در سرفصل دروس دافوس عمان، سامانه طراحی تاکتیک بلوک غربی و بلوک شرقی ارتش‌ها تدریس می‌شود. دروس مشترک دافوس آجا 23 واحد و دروس مشترک دافوس عمان 18 واحد است.

در دافوس سلطنت عمان در پایان هر ترم، یک رزمایش پیش‌بینی و اجرا می‌گردد. مهم‌ترین رزمایش دافوس سلطنت عمان، رزمایش مشترک نیروهاست که در پایان دوره تحصیلی به مدت یک هفته طرح‌ریزی و اجرا می‌گردد و تقریبا مشابه رزمایش مشترک کلاسیک دافوس جمهوری اسلامی ایران است که از نظر انجام طرح‌ریزی‌های مختلف و کار عملی تأثیر خوبی بر ارتقای سطح دانشی دانشجویان دارد.

2) تجزیه و تحلیل داده­ها بر اساس اسناد و مدارک

- دروس نظری در دافوس ارتش جمهوری اسلامی ایران و دافوس سلطنت عمان:

دروس نظری کشور عمان، به دلیل این که برگرفته از غرب و عمدتاً آمریکا و انگلیس می‌باشد؛ تشابه زیادی با سیستم آموزش نظامی ارتش جمهوری اسلامی ایران به خصوص نیروی زمینی دارد. ضمناً سطح آموزش دافوس سلطنت عمان نسبت به سطح آموزش دافوس جمهوری اسلامی ایران در سطح پایین‌تری قرار دارد و بیشتر برنامه‌ریزی و سرفصل‌ها به خصوص در دروس تخصصی نظامی بر پایه تاکتیک و در سطح تاکتیکی است و به ندرت در سطح عملیاتی برنامه‌ریزی شده، در صورتی که سرفصل‌های دروس دافوس ارتش جمهوری اسلامی ایران در سطح عملیاتی و تا حدودی راهبردی برنامه‌ریزی گردیده است. دروس نظری در دو دافوس دارای وجه تشابهاتی است؛ ازجمله اینکه تعداد ترم تحصیلی و واحدهای دروس تخصصی نسبتاً به هم نزدیک است ولی مهم محتوا، کیفیت، خواسته‌های آموزش، ابتکار عمل دانشجو و سایر موارد آموزش است که در دافوس ارتش جمهوری اسلامی ایران در سطح بالاتری ارائه می‌گردد. با این ‌وجود، در دافوس دو کشور تفاوت‌هایی به لحاظ اهداف آموزشی در دروس نظری وجود دارد که نشئت گرفته از مأموریت، رویکرد و نگرش فرهنگی متفاوت دو کشور می‌باشد. در دافوس ارتش جمهوری اسلامی ایران توجه ویژه‌ای به هماهنگ کردن رسته‌ها و نیروها برای طرح‌ریزی مشترک صحنه نبرد و همچنین ایجاد تفاهم و درک مشترک از آن وجود دارد و بر طرح‌ریزی مشترک تاکتیکی تمرکز دارد. در سرفصل دروس نظری دافوس سلطنت عمان عمدتاً دانشجویان درگیر فراگیری فرایندهای تکنیکی رسته‌ها می‌باشند. در حالی که تکنیک‌های رسته‌ای که در ارتش جمهوری اسلامی ایران در دوره‌های مقدماتی و تخصصی رسته‌ای و در مراکز آموزشی پیش از دافوس ارائه می‌شود.

- دروس پژوهشی در دافوس ارتش جمهوری اسلامی ایران و دافوس سلطنت عمان:

نوع فعالیت پژوهشی در دافوس عمان تقریبا مشابه به دافوس ارتش جمهوری اسلامی ایران است ولی مجری و نظارت کیفی در دافوس عمان به عهده سامانه آموزش دافوس می‌باشد. هدف کلی دروس پژوهشی شناخت ساختار، سازمان، شرح وظائف ارگان­ها و نهادهای سلطنت عمان، شناخت ساختار سلطنت، مهارت سخنرانی در جمع و انشای صحیح منطبق با آیین نگارش‌ها و توانایی استدلال منطقی و تفکر مؤثر است.

در دروس پژوهشی هر دو دافوس مطالعات گروهی و تحقیق انفرادی و پایان‌نامه پیش‌بینی شده است با این تفاوت که پژوهش‌های گروهی در دافوس ارتش جمهوری اسلامی ایران با نظارت و هدایت اساتید راهنما و مشاور در قالب کلاس‌های منظم مطالعاتی صورت می‌گیرد؛ لیکن در دافوس سلطنت عمان بدون حضور اساتید و صرفاً توسط گروه‌های دانشجویان انجام می‌شود. انجام پایان نامه­های فردی و گروهی و دفاع از هریک نیز شرط دانش‌آموختگی از دافوس عمان بوده و هر دانشجو موظف به دفاع از پایان­نامه­های مورد بحث خود تا پایان هفته آخر دافوس عمان است که این مبحث در دافوس ارتش جمهوری اسلامی ایران فقط برای پایان­نامه گروهی صدق کرده و دفاع از آن الزامی است.

 

 

- دروس عملی در دافوس ارتش جمهوری اسلامی ایران و دافوس سلطنت عمان:

هدف آموزشی اجرای دروس عملی و به­ویژه اجرای رزمایش در سلطنت عمان بر دکترین تهدیدات دریاپایه قرار گرفته و در رزمایشات انجام شده، اکثرا دولت متخاصم را از سوی دریا مدنظر قرار داده و بر اساس آن اقدام به طراحی رزمایشات خود می­کند درحالی‌که در اهداف آموزشی اجرای رزمایش در دافوس ارتش جمهوری اسلامی ایران از دو نوع تهدید (کلاسیک، ناهمتراز) بهره‌برداری می‌شود. متفاوت بودن تهدید در دو کشور ج.ا.ا و سلطنت عمان، اهداف آموزشی جداگانه‌ای را دیکته می­کند مثلاً آموزش درس ناهمتراز در دافوس ارتش جمهوری اسلامی ایران به دلیل وجود تهدیدات فرا منطقه‌ای علیه این کشور است. یکی دیگر از تفاوت‌ها در اهداف اجرای رزمایش­ دافوس دو کشور در نگرش عملی‌تر در دافوس ارتش جمهوری اسلامی ایران است به‌این‌ترتیب که سناریوهای متعدد در دکترین عملیاتی ارتش جمهوری اسلامی ایران تدوین‌شده است و در قالب دروس تخصصی آن‌هم به شکل رزمایش طراحی‌شده و به ‌این ‌ترتیب در قالب 3 ترم اجرا می‌شود که در دافوس سلطنت عمان اجرای رزمایش­ها بیشتر جنبه دریاپایه داشته و ارتش این کشور دولت متخاصمی را به­صورت عملی و در واقعیت برای خود متصور نمی­داند. زمان آموزش رزمایش میدانی و کار روی نقشه در دافوس سلطنت عمان در مقایسه با این زمان در دافوس ارتش جمهوری اسلامی ایران بیشتر است.

جدول (13) مقایسه دافوس جمهوری اسلامی ایران و ارتش سلطنت عمان

معیارهای مقایسه

دافوس ارتش جمهوری اسلامی ایران

دافوس سلطنت عمان

دروس نظری

9 عنوان سرفصل تخصصی دروس زمینی به­مدت 288 ساعت آموزش

10 عنوان سرفصل تخصصی زمینی به‌مدت 188 ساعت آموزش

11 عنوان سرفصل دروس مشترک به‌مدت 368 ساعت آموزش

14 عنوان سرفصل مشترک به‌مدت 477 ساعت آموزش

20 عنوان سرفصل دروس نظری با 376 ساعت آموزش

24 عنوان سرفصل دروس نظری با 665 ساعت آموزش

سرفصل‌های دروس در سطح تاکتیکی است

سرفصل‌های دروس در سطح تکنیک و تاکتیکی است

دروس پژوهشی

مطالعات گروهی و تحقیق انفرادی 3 واحد و پایان‌نامه 6 واحد، جمعاً 9 واحد

مطالعات گروهی (مطالعه بحران‌ها، بررسی جنگ‌های اخیر) جمعاً 12واحد

دروس عملی

هدف آموزشی اجرای رزمایش برپایه دو نوع تهدید کلاسیک و ناهمتراز است.

هدف آموزشی اجرای رزمایش بر دکترین تهدیدات دریاپایه است.

زمان آموزش رزمایش میدانی و کار روی نقشه در دافوس سلطنت عمان در مقایسه با دافوس آجا بیشتر است.

تجزیه و تحلیل سایر داده­ها و ارائه یافته­های تحقیق

1- ارتباط دافوس سلطنت عمان با مرکز دانشگاه جامع سلطان قابوس در زمینه تبادل استاد و نیز تشکیل چند واحد درسی در دانشگاه مورد بحث تجربه مناسبی برای حضور نظامیان در مراکز دانشگاهی و آشنایی با آن و دانشجویان غیر نظامی است که اصلح است برخی دروس دافوس آجا در یکی از دانشگاه­های نزدیک دافوس آجا (دانشگاه تهران، تربیت مدرس و ...) برگزار شود.

2- انجام رزمایش مدیریت بحران که با حضور کلیه نیروهای مسلح سلطنت عمان در طول ترم تحصیلی برگزار می­شود؛ آموزشی عملی برای درک و فهم مشترک در صحنه واقعی به وجود آورده و شرح وظائف هر نیرو در ابتدای آغاز بحران‌هایی مانند سیل، زلزله و ... مشخص بوده که هماهنگی دستگاه­های دولتی و نظامی به وضوح قابل مشاهده است؛ لیکن در جمهوری اسلامی ایران انجام عملیات همیاری و کمک‌رسانی در ساعات اولیه بحران به صورت خودجوش و داوطلبانه انجام که گاهی تداخل با دستگاه‌های دولتی را نیز به همراه دارد. اصلح است رزمایش مدیریت بحران در دافوس آجا مزید گردد.

3- هنر سخنوری، تقویت اعتماد به نفس و مهارت برقراری ارتباط کارکنان، در دستور کار آموزش نیروهای مسلح سلطنت عمان بوده و در طول دوره­های متعدد به ویژه نشست­های تخصصی و کارگاه‌های مهارت در دافوس عمان نیز تقویت می­گردد و در هنگام ارائه مطالب آموزشی، سئوال نمودن دانشجویان از فرماندهان نیروها و ... به صورت غیر مترقبه و با توجه به موضوع سخنرانی­ها و بدون هماهنگی با فرمانده دافوس عمان از مصادیقی است که چنانچه به مقوله‌های پیش گفته در سطح ارتش ج.ا.ا توجه شود شاهد تقویت اعتماد به نفس و هنر سخنوری در بین افسران یگان‌های آجا خواهیم بود.

4- دفاع از پایان­نامه­های انفرادی دانشجویان سلطنت عمان قبل از اتمام دوره دافوس شرط اعطای مدرک دانش‌آموختگی بوده که با فراهم نمودن بسترهای لازم، این مهم برای دانشجویان انجام و انگیزه لازم نیز به وجود می­آید. در حالی که بیش از نیمی از دانشجویان دانش‌آموخته دافوس آجا حتی موضوع تحقیق خود را نیز تا پایان دوره ارائه نمی­نمایند. اصلح است با انجام جلسات کارشناسی نسبت به مانع­زدایی­ها در راه دفاع از پایان­نامه­ها اقدام شود.   

5- تجربه استفاده از بالگرد برای کلیه دانشجویان جهت شناسایی منطقه عملیات و اثرات مثبت این شناسایی در طرح‌ریزی­ها و ... تاثیرات مطلوبی داشته که چنانچه دافوس آجا نیز در این خصوص اهتمام نماید مثمر ثمر خواهد بود.   

6- هدفی که در دافوس آجا در قالب دوره آموزشی در چهارچوب دروس نظری (تخصصی) مدنظر قرار دارد، آشنایی افسران از نیروهای سه‌گانه و قرارگاه باقابلیت‌های یکدیگر است که در ارتش سلطنت عمان در قالب دروس مشترک و به­صورت سخنرانی توسط اساتید هوایی و دریایی برای جمع دانشجویان ارائه می‌شود.

7- در دافوس آجا دروس پدافند، آفند، جنگ نامنظم، جنگ ناهمتراز، عملیات مشترک، پدافند غیرعامل هر کدام حدود 15 درصد و سایر موضوعات تخصصی حدود 10 درصد کل زمان آموزش‌های تخصصی را به خود اختصاص داده­اند و لیکن در دافوس سلطنت عمان دروس پدافندی، آفندی و دروس مرتبط با جنگ ضد تروریسم هر کدام 30 درصد دروس و امور متفرقه 10 درصد کل زمان را به خود اختصاص داده‌اند.

8- در دروس پژوهشی هر دو دافوس مطالعات گروهی و تحقیق انفرادی و پایان‌نامه پیش‌بینی شده است با این تفاوت که پژوهش‌های گروهی در دافوس آجا با نظارت و هدایت اساتید راهنما و مشاور در قالب کلاس‌های منظم مطالعاتی صورت می‌گیرد؛ لیکن در دافوس سلطنت عمان بدون حضور اساتید و صرفاً توسط گروه‌های دانشجویان انجام می‌شود. انجام پایان نامه­های فردی و گروهی و دفاع از هریک نیز شرط دانش‌آموختگی از دافوس عمان بوده و هر دانشجو موظف به دفاع از پایان­نامه­های مورد بحث خود تا پایان هفته آخر دافوس عمان است که این مبحث در دافوس آجا فقط برای پایان­نامه گروهی صدق کرده و دفاع از آن الزامی است.

9- دروس پژوهشی دافوس آجا شامل مطالعات گروهی و تحقیق انفرادی 3 واحد و پایان‌نامه 6 واحد، جمعاً 9 واحد و دروس پژوهشی دافوس عمان شامل مطالعات گروهی (مطالعه بحران‌ها، بررسی جنگ‌های اخیر) جمعاً 12واحد است.

10- تفاوت‌ها در اهداف اجرای رزمایش­ دافوس دو کشور در نگرش عملی‌تر در دافوس آجا است به‌این‌ترتیب که سناریوهای متعدد در دکترین عملیاتی ارتش جمهوری اسلامی ایران تدوین‌شده است و در قالب دروس تخصصی آن‌هم به شکل رزمایش طراحی‌شده و به ‌این ‌ترتیب در قالب 3 ترم اجرا می‌شود که در دافوس سلطنت عمان اجرای رزمایش­ها بیشتر جنبه دریاپایه داشته و ارتش این کشور دولت متخاصمی را به­صورت عملی و در واقعیت برای خود متصور نمی‌داند.

11- زمان آموزش رزمایش میدانی و کار روی نقشه در دافوس سلطنت عمان در مقایسه با این زمان در دافوس آجا بیشتر است.

12- کارگاه‌های آموزشی دافوس آجا در قالب بررسی منطقه عملیات و به منظور طرح­ریزی اطلاعات در اردوگاه منجیل و با استفاده از استادان دافوس برگزار می‌شود. کارگاه‌های آموزشی دافوس سلطنت عمان در حوزه‌های متنوع‌تری شامل مدیریت بحران، بازی جنگ، عملیات مشترک، توسعه­ی روح گروهـی و مهــارت­های کارگروهى (مدیریت حوادث و اتفاقات غیرمترقبه، مدیریت استراتژیک، تحلیل مشکلات و تصمیم‌گیری) و ... با دعوت از اساتید و مستشاران خارجی و صدور گواهینامه دوره برگزار می‌گردد.

13- نشست‌های تخصصی و موضوعات آن در دافوس عمان هم از نظر تعداد هم از نظر نوع موضوع با دعوت از شخصیت‌های کشوری و لشکری، اساتید مطرح دانشگاه‌ها، سفرای کشورهای مطرح و ... بیشتر و کیفی‌تر از دافوس آجا می‌باشد.

14- آموزش محورشناسی در دافوس آجا از منظر مدت و اهداف آموزش و واحد آموزشی(یک واحد) با دافوس عمان مشابه ولی از منظر تنوع جغرافیایی با یکدیگر متفاوت است. به گونه­ای که آموزش محورشناسی در دافوس آجا شامل تمام استان­های کشور بوده ولی در عمان فقط استان ظفار مورد مطالعه قرار می­گیرد.

نتیجه­گیری و پیشنهاد

1- تشابه زیادی سیستم آموزش دافوس سلطنت عمان با دافوس ارتش جمهوری اسلامی ایران دارد؛ لیکن سطح آموزش دافوس سلطنت عمان نسبت به سطح آموزش دافوس آجا در سطح پایین‌تری قرار دارد و بیشتر برنامه‌ریزی و سرفصل‌ها به خصوص در دروس تخصصی نظامی بر پایه تکنیک و تاکتیک و در سطح تاکتیکی است در صورتی که سرفصل‌های دروس دافوس آجا در سطح تاکتیکی برنامه‌ریزی گردیده است.

2- هدف آموزشی دروس نظری در دافوس سلطنت عمان، به اشتراک گذاشتن دانش نظامی تخصصی تمام رسته‌ها به تمامی دانشجویان است. لیکن هدف دروس نظری در دافوس آجا ایجاد فهم مشترک از طرح‌ریزی و همکاری رسته‌ها و نیروها در سطح یکم تاکتیک شامل تیپ و بالاتر است.

3- نوع فعالیت پژوهشی در دافوس عمان تقریبا مشابه به دافوس آجا است ولی مجری و نظارت کیفی در دافوس عمان به عهده سامانه آموزش ولی در دافوس آجا به عهده معاونت پژوهش و تولید علم می‌باشد.

4- دروس پژوهشی دافوس آجا شامل مطالعات گروهی و تحقیق انفرادی 3 واحد و پایان‌نامه 6 واحد، جمعاً 9 واحد است. دروس پژوهشی دافوس عمان شامل مطالعات گروهی (مطالعه بحران‌ها، بررسی جنگ‌های اخیر) جمعاً 12واحد است.

5- هدف آموزشی اجرای دروس عملی و به­ویژه اجرای رزمایش در سلطنت عمان بر دکترین تهدیدات دریاپایه قرار گرفته درحالی‌که در اهداف آموزشی اجرای رزمایش در دافوس آجا از دو نوع تهدید (کلاسیک، ناهمتراز) بهره‌برداری می‌شود.

6- زمان آموزش رزمایش میدانی و کار روی نقشه در دافوس سلطنت عمان در مقایسه با این زمان در دافوس آجا بیشتر است.

7- دافوس آجا از 9 عنوان سرفصل تخصصی دروس زمینی به­مدت 288 ساعت آموزش، لیکن دافوس عمان از 10 عنوان سرفصل تخصصی زمینی به­مدت 188 ساعت آموزش تشکیل شده که با توجه به یک عنوان سرفصل بیشتر در دافوس عمان نسبت به دافوس آجا، به مدت 100 ساعت آموزش کمتری ارائه می­شود. 

8- دافوس آجا از 11 عنوان سرفصل دروس مشترک به­مدت 368 ساعت آموزش و با مجموع 20 عنوان سرفصل دروس نظری با 376 ساعت آموزش تشکیل شده ولی دافوس عمان از 14 عنوان سرفصل مشترک به­مدت 477 ساعت آموزش و با مجموع 24 عنوان سرفصل دروس نظری با 665 ساعت آموزش تشکیل یافته که تعداد سرفصل­های آموزش مشترک دافوس عمان بیشتر از دافوس آجا بوده و مدت زمان ارائه آموزش مشترک و مجموع مدت زمان دروس نظری نسبت به دافوس آجا بیشتر است.

پیشنهاد

(1) نسبت به تدوین آیین نامه اجرایی رزمایش­های مشترک دانشجویی دانش‌آموختگان دافوس آجا و سلطنت عمان به صورت حضوری با تعداد محدودی از دانشجویان و یا وبیناری به منظور تبادل تجارب و ... به صورت سالیانه در هر دانشگاه اقدام شود.

(2) نسبت به مزید نمودن موضوعات زیر را در سرفصل‌های آموزشی مشترک و تخصصی اقدامات لازم را به عمل آید:

الف- مهارت­های ارتباطی و فن سخنوری، ب- آشنایی با امور مالی، پ- مهارت‌های افسر ستاد، ت- تاکتیک‌های نوین مبارزه با عناصر تکفیری و تارشگری (با توجه به جنگ­های اخیر در عراق، سوریه و ...)، ث- مدیریت بحران،

ج- رزمایش مردم یاری و مدیریت بحران در خصوص حوادث طبیعی و ....

(3) ضمن هماهنگی با معاونت تربیت و آموزش آجا و ستاد کل نیروهای مسلح و سازمان‌های امنیتی و ... به منظور تعامل با کشورهای هم­پیمان از کاردار نظامی آن کشورها در تهران جهت سخنرانی و نیز برگزاری نشست­های تخصصی در دافوس آجا دعوت به عمل آورد.

محدودیت­ها:

تعداد افسران در دسترس که دوره دافوس در هر دو کشور را طی نموده باشند زیاد نبوده و محقق مجبور به مصاحبه با حداقل خبرگان مربوط درزمینه موضوع تحقیق بوده است.

به دلیل عدم وجود منابع کافی به زبان فارسی، محقق مجبور به ترجمه منابع مطالعه از زبان عربی بوده است. با توجه به گستردگی اهداف تحقیق که زمان بیشتری را می­طلبد لیکن به واسطه کمبود زمان دفاع از پایان نامه، این تحقیق در مدت کمتری تهیه گردیده است.

 پیشنهاد می­گردد مقایسه تطبیقی سامانه آموزشی دافوس آجا با دافوس کشورهای هند و چین نیز مورد تحقیق قرار گیرد.

پیشنهاد می­گردد بررسی شیوه‌های ارتقای انگیزه در دانشجویان دافوس کشورهای هم پیمان سلطنت عمان، چین، پاکستان و هند و امکان‌سنجی به‌کارگیری آن شیوه­ها در دافوس آجا نیز مورد تحقیق قرار گیرد.

 

 

  1. افشاری، سعید، دانشجوی دوره 15-2014 دافوس کشورعمان، گزارش تحصیلی آموزشی در دافوس ارتش عمان جهت ارائه به دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا ارتش ج.ا.ا
  2. الوانی و سلطانی، (1389)، تصمیم گیری و خط مشی گذاری دولتی، تهران: انتشارات سمت.
  3. برنامه درسی کارشناسی ارشد مدیریت دفاعی، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ج.ا.ایران، انتشارات دافوس، 1395
  4. تقوا طلب، شیرزاد، شیخ، محمدرضا، پرواس، سیدرضا، طرح‌ریزی اطلاعات، انتشارات دافوس آجا، چاپ اول، 1395
  5. رستمی، محمود، (1386)، فرهنگ واژه‌های نظامی، چاپ دوم، تهران: انتشارات ایران سبز.
  6. تقوا طلب، شیرزاد، شیخ، محمدرضا، پرواس، سیدرضا، (1395)، طرح‌ریزی اطلاعات، چاپ اول، تهران: انتشارات دافوس آجا.
  7. دستورالعمل اجرای آموزش عملی محورشناسی دانشجویان کارشناسی ارشد مدیریت دفاعی دافوس آجا، سال 99.
  8. دستورالعمل اجرای بررسی منطقه عملیات منجیل، معاونت آموزش و تحصیلات تکمیلی دافوس آجا، سال 99.
  9. دستورالعمل اجرای رزمایش‌های مشترک روی نقشه، معاونت آموزش و تحصیلات تکمیلی دافوس آجا، سال 99.
  10. س.ک.ن.م، سند راهبردی توسعه آموزش عالی نیروهای مسلح، اولویت‌های برنامه پنجم تربیت و آموزش عالی ن.م، زیربند3 از بند (و) ماده16
  11. شیخ، محمد رضا، حسن پور، حمید، طرح‌ریزی اطلاعات، انتشارات دافوس آجا، تهران، 1394
  12. ضیغمی نژاد، پرویز، دانشجوی دوره 16-2015 دافوس کشورعمان، گزارش تحصیلی آموزشی در دافوس ارتش عمان جهت ارائه به دانشگاه فرماندهی و ستاد آجا ارتش ج.ا.ا
  13. طحانی، غلامرضا، فدوی، افراسیاب، عملیات توسعه و پدافند داخلی، انتشارات دافوس آجا، تهران، 1392
  14. ولی وند زمانی، حسین. لوئی، محمد رضا. ملکی، غلامرضا، تصمیم سازی و تصمیم‌گیری، انتشارات دافوس آجا، تهران، 1398
دوره 4، شماره 12
خرداد 1401
صفحه 31-65
  • تاریخ دریافت: 07 اردیبهشت 1401
  • تاریخ بازنگری: 20 اردیبهشت 1401
  • تاریخ پذیرش: 17 خرداد 1401
  • تاریخ اولین انتشار: 31 خرداد 1401